Кара-Куьре
Чи хуьрер  |  11(270) 2013      

      Зун Бакудин Раманы хуьре   дидедиз хьана, ина мектебда  кIелна, институт куьтягьна,  гилалди урус чIалан муаллимвиле кIвалахзава. Жуван  кIвалахдал зи гзаф рикI  ала.  Лезги  алфавит   санани  чирначтIани, жуван дидед  чIалал кхьизва. Зун  Дагьустандин Кара- Куьре хуьряй я. Ингье дидедиз  Бакуда хьанатIани, чи хизан гьар гатуз  хайи хуьруьз хъфидай. Чи диде-бубади чпин веледриз гъвечIи  чIавалай хайи ватандинни хайи халкьдин адетар, инсанар, кIвалер,  мулкар кIанарнай.
 

Тарих лап  къадим -  адалатдин   ким,              
Женгера лигим хьай и  хуьр  - къеле.
Зи  рикIе даим хуьзва вуна  чим ,
Зи гуьгьуьлдин сим,  чан  Кара - Куьре!

Рухваяр  - лекьер, рушар тир   цуьквер,
Ви дережа,  тIвар ава   чи рикIе.
Садан вегьидач намусдал   леке,
Чи мизан  терез я Кара- Куьре.


    И шиир зи  хуьруьнви  Шагьбала Шагьбалаева  туькIуьрнавайди  я. Чи  хуьр  къадимди я. Кара-Куьредиз халкьдин чIалал  Крар  хуьр, инин жемятдиз  киривияр  лугьуда.  Хуьр   са чIавуз чи дередин чIехи меркез  тир.  Чи хуьруьн иервилерал ашукь тахьун мумкин туш. ЭрчIи пата  Шалбуз дагъ, вилик Базар-дуьзи,  чапла  пата  Гатун  дагъ ава,  ценерикай лагьайтIа чи Кьулан вацI - Самур   авахьзава.  БалкIандал   алаз   дагълар галайнихъ фейила,  а  патай   КцIар  райондин хуьрерикай СтIурар, ТIигьиржалар,  ТIигьирар  аквада.
     Хуьруьн  юкьни- юкьвал гьеле  Х  асирда чIехи мискIин эцигна. Адал Абу Муьслуьман  тIвар  ала.  А вахтара Меккединни масанра эцигзавай мискIинрин арада  мукьвавал кьалурун патал Аравиядай кирпичар  гъана, абурукай 3-4  кирпич  эцигзавай мискIинрин  цлак  кутадай лугьу-да. Ихьтин къванер чи мискIиндин цларикни ква. Чи хуьруьн мискIиндиз   фейи инсан кьуд пипIен са зурба кIва-лиз  аватда,  ина юкьвалай  кьакьан   къав  кьве  жергедин, кьуд метрдин гу-лари кьунва.  А  гуларал  алай нехишрин иервили вири вичихъ ялда. Са вахтунда чукIулдив  кьуларал  ихьтин иер нехишар акъудай устIаррин алахъунрал гьейран жеда вун.  
     МискIиндин варарикай  кьилди ихтилат авуна кIанда. Вучиз лагьай-тIа, ам халисан сенятдин эсер я. Мегъуьн тарцикай  раснавай а варарал  алай   нехишар шумуд са виш йисаривай  чIуриз    хьанач,  адан винел  кхьенвай  сураяр  къени   кIелиз  жезва. Заз ван хьайивал, Совет   девирда  а варар хкудиз кIан хьайибур  пара хьана. Къецепатан ва СНГ -дин уьлквейрай адан суракьдал атана, йеке пулар гана ам къачуз кIанзавай-бур чи хуьруьз къвез-хъфена. Ингье хуьруьнвияр чпин къастунал кIевиз акъвазна, чи тарих чи ватандал амукьна.
    2009-йисан 10-январдиз  гьикI   ятIани   мискIинди цIай кьуна. Адахъ азим зиян  галукьнатIани,  варариз  са затIни хьанач. Гуьгъуьнай Кара - Куьредин жемятди цIийи мискIин   хкажна. Абуруз и карда лезгийрин   олигарх, вич Кара-Куьредай тир   Сулейман Керимова  куьмек гана. Кьве гьавадин цIийи мискIиндихъ 22 метрдин минара ава. Анай азан  гудайла на лугьуди Къафкъаз  дагьлара ван гьатда.  
     Чи хуьр вичин абурлу инсанралди сейли я. Кьуьзуьбур динэгьлияр, жегьилбур зегьметдал, кIелунал, хи-йирлу крарал рикI алайбур я. Дишегьлийри гьижаб алукIзавач, абуру Аллагьдин рекье хьун  таб  тавун, чуьнуьх  тавун,  чIехидаз  гьуьрмет авун  я лугьузва.
    Чи  хуьруькай  гила пуд хуьр хьанва: Кара-Куьре,  Усух-чай,  ЦIийи-Кара-Куьре.  Усух-чай - райондин меркез   я.  ЦIийи-Кара-Куьреда жа-ванри цIийи кIвалер, спортдин комплекс, мектеб,  магазинар эцигзава. Дагълара авай  Кара - Куьреда  гзаф инсан амач, абур цIийи хуьруьз куьч  хьанва.  Анжах ана амай  инсанрив  вири   адетар   гума. Пара жаванар къецепатан уьлквейриз,    Россиядин шегьерриз фенва. Анжах гьина хьайи-тIани  абуру  “Зун Кириви я, зун Крар  хуьряй я, Кара - Куьредай я лугьузва”. 

Репия Къарибова

Комментарии к статье

Будьте первым кто оставит комментарий к статье.

Оставить комментарий

Имя:     Email:

Так же в этом номере
И чил хайи диге я Лезги чIалан гьалар гьикI я? Наида вилик акатна Дагъустанвийрин кьегьалвал Дуьньядин виридалайни кьуьзуь пагьливан
Статьи из этой рубрики
И чил хайи диге я И чил хайи диге я И чил хайи диге я Туьркиядин лезги хуьр Дуьмберез АрхитIрин дегь гелер
ЦIИЙИ ТИЛИТ
№: 11(316)
декабрь, 2017

Скачать PDF

РУБРИКИ

ПОЛЕЗНОЕ