Бади
Этнография  |  12(259) 2012      

     Алатай гатуз зун КцIар райондин къадим хуьрерикай тир Кузуна эмедин рушан мехъерик галай. А гуьлуьшан юкъуз зи шадвилин и кьил а кьил авачир: дагъдин михьи шагьварди, гьамга булахдин ци, мехъерин кIваляй чкIизвай шад ванери, мукьва-кьилийрихъ галаз хьайи гуьруьшри заз хуш гьиссер бахшзавай… ЦIигел хьанвай зун хуьруьхъни чи шад межлисрихъ.
     Ингье, яргъал рехъ кIвачерай акъудна багърийрин кIвалив агакьна зун. Ина гзаф мугьманар авай – заз чидайбурни, течидайбурни. Хвашкалди лугьуз зи вилик экъечIай сусан ди-дедиз ме-хъер му-баракна, адан веледдиз экуь мурадар, къени бахтар тIалабай-далай гуь-гъуьниз зун дишегьлиярни аялар суфрадихъ ацукьнавай (хуьрера адет яз, суфра чилел - халичадал, яни аскIан столдал ахъайда) кIвализ гьахьна. Инай хьран фан, кIарасрин цIал чранвай  шурвадин, маса недай заIарин атир къвезвай.
     Са кьадар вахтундилай свасни адан  дустар тир рушар «бадидиз» гьазур жез гатIунна: абур муькуь кIвале дамахар ийиз эгечIна. Маса жегьил рушар хьиз зунни абурув агатна. КIвале авай мехъе-риз хас кат-галтугди, алхишрин ванери рикI шадарзавай. Рушарин юкьва ацукьнавай свас абурун куьмекдалди бадидиз гьазур жезвай.
     Ингье бадидин вахт алукьна. Бади - мехъерик галай рушарни гадаяр вири свасни чам кьиле аваз са столдихъ ацукьунин межлисдиз лугьуда. Рушар столдин са пата, гадаяр муькуь пата ацукьна. ВерцIи ихтилатри, рикI ахъайдай хъуьруьнри акваз-акваз межлисдин мурк цIурурна. Гагь-гагь регъуьла хъуьхъвери цIай кьунвай свас хъуьрурун патал зарафатарни ийизвай. Са кьадар векъи зарафатриз вегьизвайди чам тир. Бадида кьел квачир ихтилатар авачир, зарафатрал вири рикIяй хъуьрезвай. Рушарини гадайри суфрадал алай недай-хъвадай затIарин дадуниз килигиз, бадидин кIвенкIв вилив хуьзвай.
     Са герендилай вири агатна. Сусан дустарикай са руша бади рекье гудай жегьилдин тIвар кьуна. А жегьилди сусазни чамраз мехъер мубаракна, бахтлудиз уьмуьр гьалун тIалабна. Ахпа жегьилри нубатдалди свасни чам барка авуна. Авайвал лагьайтIа, им рикI хъуьтуьлардай мярекат тир. Ина хуш текъведай затIни авачир. Халисан лезги адетрин кьула авай чун. Гзаф хуьрери рикIелай ракъурнавай и адет кузунвийри икьван хъсандаказ хуьни хвеши авунвай чаз. Ингье вучиз ятIани кIватI хьанвайбур вири лезгияр яз садбуру баркаяр дидед чIалал ваъ, маса чIаларал ийизвай.
     Хуьр - гьар са халкьдин медениятдин, адетрин гуьзгуь я. ЧIалан михьивал, кьетIенвал, фасагьатлувал хуьзвай, патан таъсирар агудзавачир чка я хуьр. И крарикай дериндиз фагьумна, жуван нубат агакьайла и гъалатI  дуьзар хъийиз алахъна зун. За хайи дидедин чIалал сусазни чамраз рикIивай алхишар авуна. Зи гафарин ван хьайила амай мугьманарни лезгидал рахана. Бади гурлудаказ давам хъхьана. Суфрадал гъанвай недай-хъвадай затIарин хьиз, жегьилри ийизвай ихтилатрин дадни акьван хъсан тир хьи!

Комментарии к статье

Будьте первым кто оставит комментарий к статье.

Оставить комментарий

Имя:     Email:

Так же в этом номере
МуркIадин мел Мартин Хаспельмат Лезгийрин Левитан Год змеи Жузун-качузун - Расспрос
Статьи из этой рубрики
Яран сувар - жуван сувар Чан дидедин “Лезгинка” Ləzgi çörəyi КцIарин мярекат
ЦIИЙИ ТИЛИТ
№: 8(353)
декабрь, 2021

Скачать PDF

РУБРИКИ
Tarixin izi ilə
Gəncliyimiz – qürurumuz
Чи къагьриманар
Yubiley
Люди и судьбы
Шаирар
"Самур" - 30
Редакциядин дустар
Яран сувар
Qarabağ müharibəsi
Diqqət: İnsan taleyi!
İnam və iman
"Soyuq günəş"
ЦIийи фильм
Dünya xalqları
Чи тарих
Тарих авайвал
Müsahibə
Спасём планету
Dünya ləzgiləri
Дагъустан
Диктант
Чи кьегьалар
Редактордин гаф
Чи классикар
"Самур" - 20
Мах
ЦIийи ктабар
Жеч гьа!..
Dağıstan xalqları
И чил хайи диге я
Добрые вести
Milli Məclisə məktub
Новости Россотрудничества
Известные лезгины
Марагълу инсанар
Redaksiyaya məktub
Языки мира
Лезги чIалан месэлаяр
Квез чидани?
Известные лезгиноведы
Лезгияр вирина
Юбилей
SOS!!!
С верой в душе
"Самурдин мектеб"
Мораль
Чи адетар
Məşhur ləzgilər
Новости на все голоса
Чи хуьрер
Хъсан хабарар
Известные кавказоведы
Чи адетар
Yeniliklər
Чешне къачу!
Чакай кхьенай ...
Алимрин веревирдер
Çıxışlarımızın əks-sədası
Барка
Эпитафия
Ша, лезги чIалал рахан!
Хабарар
Тарихдин геле аваз
Поэзия
Харусенят
Этнография
Дагестан
Народы мира
Спорт
Инсанар, кьисметар
Редакциядиз чар
Чир-течир
Yeni kitablar
Фольклор
Чи сейлибур
Дайджест
Чи тавдин кIвал

ПОЛЕЗНОЕ