Вириниз сейли композитор
Мегьамед Гьуьсейнован 70 йис Лезгияр вирина  |  11(246) 2011      

1941-йисуз Дагъустандин Рутул райондин ХъуьлуьтIрин хуьре дидедиз хьайи Мегьамед Гьуьсейнова лезгийрин, гьакIни Дагъустандин музыкадиз вич дуьньядиз атай чкадин кьакьан дагъларин такабурлувал, а дагхларин кукIушрал алай живедин лацувални михьивал, генг яйлахрин иервал гъана. Яратмишунрин рекье ада садни тикрар тавуна, анжах вичиз махсус мектеб арадал гъана, вичин халкьдин хьиз, маса халкьарин музыкадикни лайихлу пай кутуна. Ам датIана цIийи идеяйрихъ, цIийи музыкадихъ гелкъвена.
Мегьамед Гьуьсейнов чи йикъарин дарвилерни генгвилер, аямдин гьакъикъатар вичин эсерра авайвал теснифзавай надир композиторрикай я. Ада Дагъустандин музыкадиз гзаф цIийивилер гъана. Абурукай сад трагедиядин фрескаяр я. Им Дагъустандин вири композиторриз ачухарнавай цIийи рехъ я лугьуз жеда. Трагедиядин ораториядин жанр тир фрескаяр композитордин ХХ виш йисан эхирра постсовет маканда кьиле фейи вакъиайриз ватандашвилин виляй килигун я, адан рикIин сузаяр я лагьайтIа, чун ягъалмиш жеч. Ина чка атунивай лезги фольклордин материалрикай менфят къчунва ва абуру фрескайрин таъсирлувал генани артухарнава. Маракьлу жигьет ам я хьи, Мегьамед Гьуьсейнова халкьдивай философия къачунва, метод ваъ. Гьа инал лагьана кIанда хьи, и рекьяй композиторди чIугур зегьметар гьавая фенач. “Виждандин бунт” тIвар алай фрескайрикай адаз 2003-йисуз кьвед лагьай гъилера Дагъустан Республикадин Гьукуматдин премия гана.
Эхиримжи йисара М.Гьуьсейнова вичин “Шарвили” операда Шарвили хьтин чIехи къагьримандин гзаф зурба образ яратмишна. Образдин къудратлувал къалурун патал ада искусстводин жуьреба-жуьре хилерин - музыкадин, декорациядин, сегьнедин гьерекатрин мумкинвилерикай, гьакIни литературадин текстиникай чIехи бажарагъдалди менфят къачунва. Къагьриманвилинни эпикадин опера тир “Шарвили” чи музыкадин медениятда гьамишалух яз амукьдай зурба эсер я. Операдиз И.Багъировади и жанрдив ва автордин манерадив кьадай вижевай либретто кхьенва. Либретто арадиз гъидайла Мегьамед Гьуьсейнова адаз вичин драматургиядин концепция алава хъувунва.
Композиторди жанрдив кьадайвал теснифнавай музыка викIегьвилин, кьегалвилин музыка хьиз рикIел аламукьзава. Авайвал лугьун хьи, “Щарвили” операда М.Гьуьсейнова темадив кьадай цIийи музыкадин стилистика жагъурнава. И карди лагьайтIа, дегь чIаварин тарихар мадни хъсандиз къалурдай мумкинвилер ганва. Дагъустандин Гьукуматдин Операдинни Балетдин Театрди опера сегьнеламишун патал герек тир гьазурвилер аквазва.
Дагъустандилай къецени М.Гьуьсейнован яратмищунриз чIехи тир къимет ганва. Ам хъсан композитор хьиз вири Россиядиз сейли я. Дамах гвачир, умун къилихрин инсан тир ада яргъал йисара Дагъустандин Гьукуматдин Телевиденидинни Радиодин Комитетда завотделвиле ва редакторвиле кIвалахна. 1989-1992-йисара республикадин медениятдин министерствода замминистрвиле кIвалахай М.Гьуьсейнова шумудни са жегьил композиторриз, манидарриз вилик фин патал куьмекар гана, медениятдин карханаяр арадал хкунихъ къуьн кутуна. 2008-йисуз чи сейли композитор Дагъустандин Гьукуматдин Операдинни Балетдин Театрдин художественный регьбервиле тайинарна. Ада и къуллугъни гьакъисагъвилелди кьилиз акъудзава. Дагъустандин медениятдикай, чара-чара композиторрин яратмишунрикай кхьизвай макъалайрини М.Гьуьсейновваз машгьурвал гъизва. Чна адаз яратмишунрин рекье мадни чIехи агалкьунар тIалабзава.

Маймусат Коркмасова,
музыковед, Дагъустан Республикадин искусствайрин лайихлу деятель.

Комментарии к статье

Будьте первым кто оставит комментарий к статье.

Оставить комментарий

Имя:     Email:

Так же в этом номере
«Самур» чи ивидин дамар я Təəssüf edirəm Дети танцуют «Лезгинку» Вириниз сейли композитор Кьегьалвилин чешне
Статьи из этой рубрики
Türkiyə ləzgiləri Туьркиядин лезгийрин сувар Молодые надежды Вдали от Родины РикIелай тефир мярекат
ЦIИЙИ ТИЛИТ
№: 8(353)
декабрь, 2021

Скачать PDF

РУБРИКИ
Tarixin izi ilə
Gəncliyimiz – qürurumuz
Чи къагьриманар
Yubiley
Люди и судьбы
Шаирар
"Самур" - 30
Редакциядин дустар
Яран сувар
Qarabağ müharibəsi
Diqqət: İnsan taleyi!
İnam və iman
"Soyuq günəş"
ЦIийи фильм
Dünya xalqları
Чи тарих
Тарих авайвал
Müsahibə
Спасём планету
Dünya ləzgiləri
Дагъустан
Диктант
Чи кьегьалар
Редактордин гаф
Чи классикар
"Самур" - 20
Мах
ЦIийи ктабар
Жеч гьа!..
Dağıstan xalqları
И чил хайи диге я
Добрые вести
Milli Məclisə məktub
Новости Россотрудничества
Известные лезгины
Марагълу инсанар
Redaksiyaya məktub
Языки мира
Лезги чIалан месэлаяр
Квез чидани?
Известные лезгиноведы
Лезгияр вирина
Юбилей
SOS!!!
С верой в душе
"Самурдин мектеб"
Мораль
Чи адетар
Məşhur ləzgilər
Новости на все голоса
Чи хуьрер
Хъсан хабарар
Известные кавказоведы
Чи адетар
Yeniliklər
Чешне къачу!
Чакай кхьенай ...
Алимрин веревирдер
Çıxışlarımızın əks-sədası
Барка
Эпитафия
Ша, лезги чIалал рахан!
Хабарар
Тарихдин геле аваз
Поэзия
Харусенят
Этнография
Дагестан
Народы мира
Спорт
Инсанар, кьисметар
Редакциядиз чар
Чир-течир
Yeni kitablar
Фольклор
Чи сейлибур
Дайджест
Чи тавдин кIвал

ПОЛЕЗНОЕ