Лезги Агьмед - 250
"Самурдин мектеб"  |  7(254) 2012      

Чи литературадик чIехи пай кутур, аямдин гьахъсузвилер русвагь авур, дуьньяда къекъвена, гьа девирдин гьар са кардикай хабардар хьайи, вичин эсерар кьуд - лезги, азербайжан, араб ва фарс чIаларал тесниф авур,  гьам лезги, гьамни Азербайжан литературадин багьа инжияр туькIуьрай, устад сеняткар тIвар къачур, вичин уьмуьрдин эхирдалди  рикIин сид-кьидай халкьдиз къуллугъ авур ватанперес ашукь ва шаир Лезги Агьмед 1762-йисуз КцIар райондин Вурварин хуьре дидедиз хьана.
Лезги Агьмед XVIII виш йисан сеняткаррин арада тIвар-ван авай, ашукьрин межлисра гьамиша гъалибвал къазанмишай мазан тир.  Лезги Агьмедакай сифте малуматар ва ада азербайжанви ашукь Хесте Кьасумахъ галаз хьайи гьуьжетра лагьай чIалар 1894-йисуз Тифлисда урус чIалалди басмадай акъатай “Къафкъаздин вилаятрикай ва тайифайрикай суьгьбетзавай  кIватIалда” гьатнава.
Лезги Агьмеданни Хесте Кьасу-ман арада хьайи гьуьжетрин кьуд чIал 1937-йисуз Бакуда азербайжан чIалал акъатай “Ашукьар” ктабда гьатнава. Лезги чIалал Лезги Агьмедан эсерар сифте яз 1965-йисуз “Дуствал” кIватIалдин 2-нумрада чап хьана: “Шекер хьтин”, “Хъел хьана хьи”, “Мурсал хандиз”, “Дуьнья я им, къведай вири бередай” ва “Хабар туш”. И чIалар М. Къурушани Кь. Фаталиева Къуруш хуьруьн агьалийрин сиверай кIватI хъувунвайбур я.
Алатай асирдин 70-йисарилай кьил кутуна Лезги Агьмедан эсерар жуьреба-жуьре кIватIалрин ва учебникрин чинриз  акъатна. Месела, 1978-йисуз акъатай “Лезгийрин поэзиядин анталогияда” адан “Хъел хьана хьи”, “Ашукь Саидаз” (и шиирдал маса ктабра “Мурсал хандиз” ва “Я залум хан” тIварар ала) ва “Лезги Агьмеданни Хесте Кьасуман гьуьжет” гьатнава. И шиирар 1990-йисуз Магьачкъалада басма хьайи “Лезгийрин революциядин вилик квай девиррин литература” ктабдани ава.
Эхиримжи йисара шаирдин эсерар азербайжан ва урус чIаларални акъатна. 1987-йисуз Бакуда чапнавай “Дагъустандин савкьватар” кIватIал-да Лезги Агьмедан пуд шиир ва 1988-йисан 1- сентябрдиз Хасавюрт ше-гьердин “Дуствал” газетда кьве шиир ганва. И газетдин чинриз сифте яз Лезги Агьмедан шикилни акъатна. Шаирдин къамат художник Низами Къагьриманова, агъсакъалрин рикIел хкунрал бинеламиш хьана чIугунва. Лезги Агьмедан шикил “Самур” журналдин 1993-йисан 3-нумрадани ганва. Шаирдикай КцIар райондин ТIигьир-жалрин хуьре яшамишай сейли ашукь, гзаф йисара элдин межлисриз ярашух гайи Уружани (1928-1993) гзаф малуматар ганва.
Лезги Агьмедан чIалар милли мектебрани чирзава. Адан эсерар аялри 7-8-синифра кIелзава. Шаир-дин эсерар илимдин бинедаллаз сифте яз Гьажи Гашарова ахтармишна ва алимди абуруз лайихлу къиметни гана. Гьа икI, ам литературадиз хкун патал Къуруш Мегьаме-да, Кьасум Фаталиева, Мавлуд Ярагьмедова, Къурбан Акимовани чIехи зегьметар чIугуна. ЯтIани Лезги Агьмед кIелзавайбур патал гьелени сирлуди яз амай шаиррикай я. Гьеле адан уьмуьрдихъ ва яратмишунрихъ галаз авсиятда суал аламай месэлаяр гзаф ава.
Йисар алатунивай ашукьдин цIийи эсерар винел акъатзава ва чап жезва. Эхиримжи гъилера адан цIийиз жагъанвай эсерар “Самур” журналда чап хьанва: “Акьулдикай кьил кьеридаз”, “Герек туш”, Хциз насигьат”, “Ярдиз”, “Масадан ярдиз”, “Зуьмруьд къушра хьиз...”, “Халад руш, ваз вуч хъел ава?”.

 

АКЬУЛДИКАЙ КЬИЛ КЬЕРИДАЗ


Акьулдикай кьил кьеридаз,
Жибиндикай гъил кьеридаз,
Дуст илифдай чил кьеридаз
Лагь, ви гьихьтин салам хьурай?

Чинал тариф ийиз пара,
Гуьгъуьна тваз фитнед хара,
Ахьтин кас бес мус а сура
Дуьз хъийидай макъам хьурай?

Къвез ви дердин яцIа гьахьда,
Ахпа риб хьиз ваз акьахда.
Лезги Агьмед, мус дамахда?
Душманриз ам са къам хьурай.


ВАЗ ВУЧ ХЪЕЛ АВА?

Халад руш, ваз вуч хъел ава?
КIани илчи къверивал я.
Тар види яз, атIай емиш
Эхир садаз жеривал я.

А гъуцари кхьей къелем,
АлтIуш хьурай вири алем
На чIурда, луз хьайтIа эгем:
Ам акьулдин кьеривал я.

Фикир ийиз тахьуй маса,
Гъида на ви кьилел къаза.
Бубади вун пулдихъ маса
ТакIан садаз гуривал я.

АтIурди туш вахъай зи вил,
Къачурди туш валай за гъил,
Саил хьана, агъузна кьил,
Илчивиле къверивал я.

Агьмед я зун, чуьнуьхда вун,
Куьз герек я акьун-чухун?
КIан я заз ви вилер акун,
Абурни заз жеривал я.

 

Комментарии к статье

Будьте первым кто оставит комментарий к статье.

Оставить комментарий

Имя:     Email:

Так же в этом номере
И чил хайи диге я ЦIийи журнал Чан дидедин ЧIехи Муругъ Редакциядин мугьманар
Статьи из этой рубрики
Чи ибараяр "Самур" газетдин дустар Шаирар рекьидач Халкьдиз экв гайи гъед Алакьунар авай аялар
ЦIИЙИ ТИЛИТ
№: 8(353)
декабрь, 2021

Скачать PDF

РУБРИКИ
Tarixin izi ilə
Gəncliyimiz – qürurumuz
Чи къагьриманар
Yubiley
Люди и судьбы
Шаирар
"Самур" - 30
Редакциядин дустар
Яран сувар
Qarabağ müharibəsi
Diqqət: İnsan taleyi!
İnam və iman
"Soyuq günəş"
ЦIийи фильм
Dünya xalqları
Чи тарих
Тарих авайвал
Müsahibə
Спасём планету
Dünya ləzgiləri
Дагъустан
Диктант
Чи кьегьалар
Редактордин гаф
Чи классикар
"Самур" - 20
Мах
ЦIийи ктабар
Жеч гьа!..
Dağıstan xalqları
И чил хайи диге я
Добрые вести
Milli Məclisə məktub
Новости Россотрудничества
Известные лезгины
Марагълу инсанар
Redaksiyaya məktub
Языки мира
Лезги чIалан месэлаяр
Квез чидани?
Известные лезгиноведы
Лезгияр вирина
Юбилей
SOS!!!
С верой в душе
"Самурдин мектеб"
Мораль
Чи адетар
Məşhur ləzgilər
Новости на все голоса
Чи хуьрер
Хъсан хабарар
Известные кавказоведы
Чи адетар
Yeniliklər
Чешне къачу!
Чакай кхьенай ...
Алимрин веревирдер
Çıxışlarımızın əks-sədası
Барка
Эпитафия
Ша, лезги чIалал рахан!
Хабарар
Тарихдин геле аваз
Поэзия
Харусенят
Этнография
Дагестан
Народы мира
Спорт
Инсанар, кьисметар
Редакциядиз чар
Чир-течир
Yeni kitablar
Фольклор
Чи сейлибур
Дайджест
Чи тавдин кIвал

ПОЛЕЗНОЕ