Яран сувар, жуван сувар
Яран сувар  |  2(347) 2021      
    Лезгийри лугьуда: Вучда а гурмагъдикай, анай гум акъат тавуртӀа. Вучда а кӀваликай, аниз мугьман илиф тавуртӀа. Вучда а суфрадикай, адахъ мугьман ацукь тавуртӀа. Вучда а суварикай, вири элди санал шадвал тавуртӀа.
    Лезгийрин къадим майишатдин йикъаргандин са вацран тӀвар Яр я. Ам 21-мартдилай 4-апрелдалди давам жезва. Яр тӀебиатдал чан хтунихъ, хуьруьн майишатдин крарихъ кьил кутунихъ галаз алакъалу тирвиляй Яран суварин гзаф мярекатар никӀера, багълара, чӀафара кьиле тухуда.
   Лезги халкьдин дегь адетрикай тир мелер Яран суварилай вилик генани гурлуз кьиле тухуда. КӀвалер ва гъен михьун, мес-къуьж рагъ гана кӀватӀун, кӀвалериз эгьенг ягъун, усунун важиб яз гьисабда. Багълар, салар цӀамарикай, кьуру хилерикай михьда, абур суварин нянихъ цӀай яна куда.
    Яр гафунихъ мад са мана ава: «яру». Дегь чӀавара лезгийрин Яран суфра адет яз яруди жедай. Са береда кьилди яран мехъерар ийидай. Чамраз яран чам, сусаз яран свас лугьудай. Суса яран гам храдай. Мехъерин юкьуз адан чинай яру дуьгуьр авадардай.
    Яран сувар хуьрера иллаки гурлуз кьиле фидай. Эхиримжи йисаралди КцӀарин хуьрера Яраз цӀегь къугъурдай адет авай. Имни лезги мифологиядихъ галаз алакъалу я. Дегь чӀавара гзаф гъуцариз икрамзавай лезгияр патал цӀегъ викӀегьвилин лишан тир. Сувариз цӀегьре вичин гьунардикай вирибуруз пай гурай лугьуз ам пекер алукӀарна куьчейра къекъуьрдай. Манийривни кьуьлерив и межлисдин гурлувал артухардай.
    Яраз Вацракьар лугьудай халкьдин мярекатни гегьеншдиз къейд ийидай. Ракъинивайни вацравай тӀалабунар ийизвай гадаярни рушар санал манияр лугьуз-лугьуз магьлейра къекъведай.
   21-мартдин 22-даз элячӀзавай йифиз эл суварин шемер гваз гъенерал экъечӀда. Шемер цӀуру пекерикай расда. Абур яргъи тӀваларал арушна кӀевирда, кана куьтягь жедалди гъиле кьада. Гьар куьчеда, гьар магьледа цӀаяр авуна, абурун винелай вирибуру хкадарда. Ахпа хизанар суфрадихъ ацукьда.
    Йис Яран суфрадин рузидилай аслу жеда лугьуда. Ам берекатлу хьурай лугьуз суфрадал жезмай кьван пара няметар тада. Абурукай кьилин нямет семена я.      ЦӀириз тунвай гуьлгери къуьлуькай чранвай и тӀямди суфрадиз ярашух гуда. Семенадин патав гитӀни хьана кӀанзава. Къуьл, гьажикӀа, нахутӀ, мержемек, лацу пахла, яру пахла чараз чрана какадарнавай гитӀ берекатдин лишан я. Аялриз калар гьазурда. Кьел квай цел ргана цӀай ганвай къуьлуьк вин ва кӀерецдин хвехверни акадарда.
    Аялризни чӀехибуруз гзаф кӀандай мад са нямет жеда суфрадал: сав. 
    Гъилин регъвера къуьлуькай регъвенвай гъуьруьк шекер какадарнавай и тӀям садбуру кьуруз, садбуру ламуз неда. Яру ранг янавай какаяр, кьурурнавай емишар, чранвай шуьреяр ва маса затӀар, гьакӀни аш Яран суфрадин абур я.
    Гьар кӀвале гьа йифиз ракӀарихъ тадай бармакар ацӀурун патал кӀерецар, шуьмягъар, къенфетар, рангнавай какаяр ва маса затӀарикай гьазурнавай паяр жеда. Бармак ичӀиз рекье тун гунагь я лугъуда. Яран сувариз кӀваляй гьикьваи пара ризкьи акъатайтӀа, гьакьван пара берекат хкведа, лугьуда лезгийри. Суфрадихъ ацукь тавунмаз суварин паяр гваз хъелбурун кӀвачериз фида. Нянихъ къажгъандин кьил алудна сифте паяр мукьув гвай начагъ ва касни авачир инсанрин кӀвалериз ракъурда.
 

Комментарии к статье

Будьте первым кто оставит комментарий к статье.

Оставить комментарий

Имя:     Email:

Так же в этом номере
Яран сувар Пример самоотверженности Иервал туькIуьрзава Кьулан вацIук сел кумай кьван... Чи сад лагьай 1000000!
Статьи из этой рубрики
Яран сувар атана... Яран сувар
ЦIИЙИ ТИЛИТ
№: 8(353)
декабрь, 2021

Скачать PDF

РУБРИКИ
Tarixin izi ilə
Gəncliyimiz – qürurumuz
Чи къагьриманар
Yubiley
Люди и судьбы
Шаирар
"Самур" - 30
Редакциядин дустар
Яран сувар
Qarabağ müharibəsi
Diqqət: İnsan taleyi!
İnam və iman
"Soyuq günəş"
ЦIийи фильм
Dünya xalqları
Чи тарих
Тарих авайвал
Müsahibə
Спасём планету
Dünya ləzgiləri
Дагъустан
Диктант
Чи кьегьалар
Редактордин гаф
Чи классикар
"Самур" - 20
Мах
ЦIийи ктабар
Жеч гьа!..
Dağıstan xalqları
И чил хайи диге я
Добрые вести
Milli Məclisə məktub
Новости Россотрудничества
Известные лезгины
Марагълу инсанар
Redaksiyaya məktub
Языки мира
Лезги чIалан месэлаяр
Квез чидани?
Известные лезгиноведы
Лезгияр вирина
Юбилей
SOS!!!
С верой в душе
"Самурдин мектеб"
Мораль
Чи адетар
Məşhur ləzgilər
Новости на все голоса
Чи хуьрер
Хъсан хабарар
Известные кавказоведы
Чи адетар
Yeniliklər
Чешне къачу!
Чакай кхьенай ...
Алимрин веревирдер
Çıxışlarımızın əks-sədası
Барка
Эпитафия
Ша, лезги чIалал рахан!
Хабарар
Тарихдин геле аваз
Поэзия
Харусенят
Этнография
Дагестан
Народы мира
Спорт
Инсанар, кьисметар
Редакциядиз чар
Чир-течир
Yeni kitablar
Фольклор
Чи сейлибур
Дайджест
Чи тавдин кIвал

ПОЛЕЗНОЕ