РикIера гел туна
Эпитафия  |  8(345) 2020      
    Залан хабарди чи рикIер къарсурна. Лезги интеллигенциядин зурба векилрикай тир тIвар-ван авай алим Ярали Яралиева вичин дуьнья дегишарна.
Химиядин илимрин доктор, профессор Ярали Алидин хва Яралиев 1941-йисуз Вини ТӀигьиржалрин хуьре дидедиз хьана. Ам хизанда 25 йисалай дидедиз хьайи сад лагъай гада аял тир. Хуьруьн юкьван мектеб куьтягьай жегьил АПИ-дин химиядинни биологиядин факультетдик экечӀна. 1969-йисуз диссертация хвена. Химиядин илимрин кандидатвилин тӀвар къачур Я.Яралиева илимда кьур нетижайрикай Бакудин, Нефтчаладин, Небитдагъдин ва Троитскидин йод гьасилдай заводри менфят къачуна. Я.Яралиева 1989-йисуз Украинадин Днепропетровск шегьерда докторвилин диссертация хвена.
    Садра алимдин гъиле Магьачкъалада басмадай акъатнавай, алупан графикадалди кхьенвай дегь чӀаварин ктабдин са чин чапнавай журнал гьатна. Ярали Яралиеваз гьа ктабдии чин кӀелун несиб хьана. Гуьгъуьнлай ада лезги чӀалалди кхьенвай къадим ктабдин 50 чинин фото шикилар гъилик авуна ва вири текст ачухарна. Гьа икӀ, адан «Алупанская (Кавказско-Албанская) письменность и лезгинский язык» (Махачкала, 1995) ктаб арадал атана.
    И карди ам Къафкъаздин албанар, абурун тарих, медениятдин гуьмбетар ва кхьинар мукьувай чириз мажбур авуна. Ам «Фестдин дискинихъ» галаз марагълу хьана. Ярали Яралиева дискинин кьве чинал алай шикилрин лезги чӀала авай тӀварарикай менфят къачуна, диск кӀелна. Гьа икӀ, «Фестдин дискинин» лезги вариант арадал атана (Я.Яралиев. Дешифровка «Фестского диска». Дербент-2001).
    Критдин кхьинрихъ галаз мукьувай таниш хьайи Я.Яралиева субутна хьи, грекар къведалди ина яшамиш жезвай пелазгийрихъ «Фест дискинин» винел алай кхьинрилай гьейри мадни кьуд жуьредин кхьинар авай ва абур лезги чӀалан куьмекдалди кӀелна кӀанзава. И делил адан Н.Османовахъ галаз санал кхьенвай ктабдани («История лезгин. Пелазги. ӀӀӀ-ӀV тыс. до н. э. Том I» (Москва. 2003) гьатнава. 2009-йисуз ада Москвада Н.Османовахъ галаз санал “Дешифровка Критской письменности ” ктаб чапдай акъудна.
    «Европадин меденият вичин кьве муаллимдиз - грекрин ва румвийрин медениятриз буржлу я. Грекрин меденият пелазгийрин, румвийрин меденият этрусрин медениятдин бинедал алаз арадал атанвайди я. Ингье пелазгиярни этрусар Европадин медениятдин муаллимрин муаллимар я.» Им Ярали Яралиеван ахтармишунрин кьилин нетижа я. 
    Хайи халкьдин гзаф тарихар винел акъудай, илимда чIехи гел, дуьньяда тIвар тур Ярали Яралиеван экуь къамат чи рикIера эбеди яз амукьда. Аллагьди рагьмет авурай!
 
«САМУР»
 

Комментарии к статье

Будьте первым кто оставит комментарий к статье.

Оставить комментарий

Имя:     Email:

Так же в этом номере
Къарабагъ азад хьана! Кьил кьазвачир рехнеяр РикIел хкана «Суваб» кардик ква ЦIийи рагъ
Статьи из этой рубрики
Хожалыдин сед Bağışla bizi, Çingiz! РикIелай тефир камалэгьли Кьакьанрихъ ялна Чаравал
ЦIИЙИ ТИЛИТ
№: 8(353)
декабрь, 2021

Скачать PDF

РУБРИКИ
Tarixin izi ilə
Gəncliyimiz – qürurumuz
Чи къагьриманар
Yubiley
Люди и судьбы
Шаирар
"Самур" - 30
Редакциядин дустар
Яран сувар
Qarabağ müharibəsi
Diqqət: İnsan taleyi!
İnam və iman
"Soyuq günəş"
ЦIийи фильм
Dünya xalqları
Чи тарих
Тарих авайвал
Müsahibə
Спасём планету
Dünya ləzgiləri
Дагъустан
Диктант
Чи кьегьалар
Редактордин гаф
Чи классикар
"Самур" - 20
Мах
ЦIийи ктабар
Жеч гьа!..
Dağıstan xalqları
И чил хайи диге я
Добрые вести
Milli Məclisə məktub
Новости Россотрудничества
Известные лезгины
Марагълу инсанар
Redaksiyaya məktub
Языки мира
Лезги чIалан месэлаяр
Квез чидани?
Известные лезгиноведы
Лезгияр вирина
Юбилей
SOS!!!
С верой в душе
"Самурдин мектеб"
Мораль
Чи адетар
Məşhur ləzgilər
Новости на все голоса
Чи хуьрер
Хъсан хабарар
Известные кавказоведы
Чи адетар
Yeniliklər
Чешне къачу!
Чакай кхьенай ...
Алимрин веревирдер
Çıxışlarımızın əks-sədası
Барка
Эпитафия
Ша, лезги чIалал рахан!
Хабарар
Тарихдин геле аваз
Поэзия
Харусенят
Этнография
Дагестан
Народы мира
Спорт
Инсанар, кьисметар
Редакциядиз чар
Чир-течир
Yeni kitablar
Фольклор
Чи сейлибур
Дайджест
Чи тавдин кIвал

ПОЛЕЗНОЕ