ЦIар амукьда
Поэзия  |  7(344) 2020      
    Алатай асирдин 60-йисара лезги поэзиядиз атай Исаева Бажиханум Гьажидин руш 1940-йисан 1-октябрдиз КцIар райондин къадим хуьрерикай тир ЭчIехуьре дидедиз хьана. Ина юкьван мектеб акьалтIарайдалай гуьгъуьниз Къубадин медтехникумдик экечIна. Гьа вахтундилай шиирар кхьиз эгечIай ам, техникум акьалтIарна Урусатдин Магадан вилаятдиз акъатна ва гьана кIвалахал акъвазна. Гзаф йисара ана яшамиш хьайи Б.Исаева гуьгъуьнлай Сумгаит шегьердиз хтана. 
    «Кефердикай ихтилат», «Зи гъед», «Хва кIанзава ватандиз», «Муьгьуьббатдин рагъ» ва «Дамаха, къелем!» ктабрин автор тир Бажиханум Исаева чи шииратдиз цIийи фикирар, цIийи рангар гъайи, анжах са вичиз хас жуьреда гаф лугьуз алахъай шаиррикай я. Адан чIаларай чаз хайи тIебиат, чи дагълар, генг яйлахар, къацу чуьллер, берекатлу никIер, мублагь чилер, шур-шуриз ргазвай булахар, ван алаз авахьзавай дагъдин вацIар аквазва. Шиирри кIелзавайди вичихъ ялзава, хайи чилин кIубанвилиз къимет гуз, мад гъилера ватандал ашукь жез мажбурзава. 
    Шаирдин гзаф шиирар инсанрихъ, абурун кьадар-кьисметдихъ, гележег патал чIугвазвай зегьметдихъ галаз алакъалу я. Инсанрин къенепатан дуьнья къалурун патал чIехи алахъунар ийизвай адан чIалари рикIер викIегьвилив, ватан, хайи чIал кIан хьунин гьиссерив ацIурзава. Гзаф шиирар инсанрин дердерикайни гьиссерикай хабар гузвайбур, гъейратдиз, рикIин михьивилиз, дуствилиз, бахтлу гележег туькIуьруниз эвер гузвайбур я.
    «Самур» газетдин коллективди ва кIелдайбуру Бажиханум Исаева рикIин сидкьидай тебрикзава, адаз чандин сагъвал ва яратмишунрин рекье мадни чIехи агалкьунар тIалабзава.
 
ХЪЕЛ ТАХЬУРАЙ
 
Гад аранда акъуд тийин,
Дагълар закай хъел тахьурай.
Зун акурла, ачухдай чин,
Дустар закай хъел тахьурай.
 
Ирид чешме булах ргай,
Вилик къацу яйлах галай,
Кьакьанвилел дамахзавай
Рагар закай хъел тахьурай.
 
Гьар рангунин цуькверин ни,
ЖикIи, чумал, кицик, ини,
Дигмиш хьанвай чIулав  пIини,
Багълар закай хъел тахьурай.
 
Хурал кьуна мелгьемдин ник,
Векьин маркар жергеда тик.
Битмишнавай бандурагъ, цик
Зи «Лар» закай хъел тахьурай.
 
Кьакьанрилай хкадриз, гур
Шуршурдин ван тамара тур,
Шагьнабат, КIур, Кьудял, Самур
ВацIар закай хъел тахьурай.
 
Гад аранда акъуд тийин,
Хъфин дагъдихъ элкъуьрна чин.
Дамахар гвай лезги чилин
Картар закай хъел тахьурай.
____________________
1Бандурагъ, цик - кузвай хъчар
2Лар - дагъдин яйлах
 
 
ЦIАР АМУКЬДА
 
Гъилерал пих авур касдин
Дигай ферли кар амукьда.
Цал хкажна кIвал эцигай,
Са устIардин тIвар амукьда.
 
Авахьайдан пелелай гьекь,
Гьатда къалин маргъалда векь.
ХьайитIани хъуьтIуьхъ лап мекь,
Цура зурба хвар амукьда.
 
Яд уьлкведа кIвал хьайидаз,
Мецел гьадан чIал хьайидаз,
Ватандиз кIур, тIал гайидаз,
Кук гатадай хар амукьда.
 
ФейитIа ви гьарамдал гъил,
Гьатда чIехи балада кьил.
Тамарзу жед экуьнихъ вил,
Жув кьацIудай кьар амукьда.
 
Бажиханум, къелем кьуна,
Хайи халкьдик икI рикI кана,
Галат тийиз кхьих вуна,
КхьейтIа, ви цIар амукьда.
 
 
ЗУН
 
Хабар кьуртIа тийижирда,
Ахъай тавур са фал я зун.
Кьулан вацIун лепейрикай
Хкатнавай стIал я зун.
 
Шарвилидин такьатни чIал,
Шагь дагъларин такабурвал,
Шагьнабатди сабурлувал,
Ганвай чIехи кIватIал я зун.
 
ЧIехи элдин гъейрат хуьзвай,
ЧIал лугьудай девлет хуьзвай,
Лезги чилин сервет хуьзвай,
Фите алай кьегьал я зун.
 
 
Вуч хъийида?
 
ЦIай тур къула гумайла,
Вун анихъиз, румайла,
Хъен сурматIрив гатайла,
Сабурди вуч хъийида?
 
Гъуьлягъдин мез авайдаз,
ЧIарар чухваз, шезвайдаз,
Лашинвай кар тахьайдаз,
Ахмурди вуч хъийида?
 
Хабар жедач такурдаз,
Гьижрандин тIвал такьурдаз.
Къузадин къай акурдаз,
Ягъмурди вуч хъийида?
 
Гьахъсуздаз гьахъ лагьайла,
Дуьзди таз, таб рахайла,
Астарни чин сад хьайла,
Абурди вуч хъийида?
 
Бахтар акIа хьайидаз,
Ашкъидин цIу кайидаз,
КIарабни руьхъ хьайидаз,
Гургурди вуч хъийида?
 
ЗИ СТХАЯР
 
Зи стхаяр – дагъ къелеяр,
Гьулдандин цал, даях тушни?
Са батиндай акъатнавай
Вад стхани са вах тушни?
 
Гьидан пеле гьатайтIа циф,
Ишеда рикI чIугваз гьайиф.
Вил мичI тежез, акъудиз йиф,
Вах дердериз уртах тушни?
 
КъекъвейтIани ирид уьлкве,
Кьил гьамиша жеда теке.
Куь намусдал гъидач леке,
Зун кьил ичIи ахмакь туш хьи.
 
Рагъ авачир тагъ тахьурай,
Свас авачир тав такурай,
Квез тахьай бахт заз тахьурай,
Им дидедин саягъ тушни?
 
Рази я зун и кьадардал,
Луварар я куьн зи тандал.
Стха авай вах жеч дарда,
ХъуьтIерни кваз мублагь тушни?
 
Ацукьнавач мад гьакI бейкар,
Алакь тийиз са ферлу кар.
РикIин къеняй первердигар,
Авахьзавайд булах тушни?
 
Эренлердиз ийизва дад,
Беднезердкай хуьх на зи вад.
Бажиханум – гафар устад,
Бес куь кьилин дамах тушни?
 
 
ПЕПЕНИ ТУШ
 
Заз вун кьакьан дагъ хьиз хьанай,
Шимедин са тепени туш.
Туьхуьн тийир Рагъ хьиз хьанай,
Са экв гудай пепени туш.
 
Терезни туш, я гир, ипри,
Я мейит туш, яни дири.
Хвар я лугьуз, гьинва фири?
КIвачихъ галай лекьенни туш.
 
Хци риге чил хьиз хьана,
Цацар кьуна, гуьл хьиз хьана.
Акурлахъди гьуьл хьиз хьана,
Кьередавай лепени туш.
 
 
МАСАКIА Я
 
Са нашида дуьзарнавай хафаркай
Япаганар куьрсарзава япаркай.
Аллагьди хуьй ихьтин четин чIаваркай,
Къалмакъалар къвезва кIваляй-кIвализ къе.
 
Гьикьван дердер жер кьван я тек са чанда,
Арха тахьай кас ажуз я ватанда.
КIир ийида кьамукай ви, патанда,
Эх тежез зун физва гъиляй-гъилиз къе.
 
ЭчIелдикай гьикI михьин лагь, ник гила,
Какахьнава гуьлгеридик цуькI гила.
ГьикI эхцигда яцран кьамал вик гила,
МасакIа я дуьнья кьиляй-кьилиз къе.
 

Комментарии к статье

Будьте первым кто оставит комментарий к статье.

Оставить комментарий

Имя:     Email:

Так же в этом номере
И чил хайи диге я Къарабагъдин женгер Санал кхьена Ürəklərdə yaşayacaq Hörmət təcəssümü
Статьи из этой рубрики
В поисках талантов Булахда яд ава СтIал Сулейманаз гуьмбет хкажна Лезги чIал кIанарзава Са маса тIям ава Ватандин чилихъ
ЦIИЙИ ТИЛИТ
№: 8(353)
декабрь, 2021

Скачать PDF

РУБРИКИ
Tarixin izi ilə
Gəncliyimiz – qürurumuz
Чи къагьриманар
Yubiley
Люди и судьбы
Шаирар
"Самур" - 30
Редакциядин дустар
Яран сувар
Qarabağ müharibəsi
Diqqət: İnsan taleyi!
İnam və iman
"Soyuq günəş"
ЦIийи фильм
Dünya xalqları
Чи тарих
Тарих авайвал
Müsahibə
Спасём планету
Dünya ləzgiləri
Дагъустан
Диктант
Чи кьегьалар
Редактордин гаф
Чи классикар
"Самур" - 20
Мах
ЦIийи ктабар
Жеч гьа!..
Dağıstan xalqları
И чил хайи диге я
Добрые вести
Milli Məclisə məktub
Новости Россотрудничества
Известные лезгины
Марагълу инсанар
Redaksiyaya məktub
Языки мира
Лезги чIалан месэлаяр
Квез чидани?
Известные лезгиноведы
Лезгияр вирина
Юбилей
SOS!!!
С верой в душе
"Самурдин мектеб"
Мораль
Чи адетар
Məşhur ləzgilər
Новости на все голоса
Чи хуьрер
Хъсан хабарар
Известные кавказоведы
Чи адетар
Yeniliklər
Чешне къачу!
Чакай кхьенай ...
Алимрин веревирдер
Çıxışlarımızın əks-sədası
Барка
Эпитафия
Ша, лезги чIалал рахан!
Хабарар
Тарихдин геле аваз
Поэзия
Харусенят
Этнография
Дагестан
Народы мира
Спорт
Инсанар, кьисметар
Редакциядиз чар
Чир-течир
Yeni kitablar
Фольклор
Чи сейлибур
Дайджест
Чи тавдин кIвал

ПОЛЕЗНОЕ