Дидед чIал - Ватан я
Редактордин гаф  |  11(337) 2019      
   Мад са йис кьилиз акъудзава чна. Мад са йис илифда чи уьмуьрдиз.  «Самур» газетдин редакциядин коллектив паталди мад са йис тарихдиз элкъведа. 2020-йисуз Азербайжандин сад лагьай лезги газетдин 28 йис тамам жеда. 2022- йисуз лагьайтIа адан 30-йисан юбилей кьиле фида. И кар чи халкь­дин уьмуьрда гзаф зурба вакъиадиз элкъведа.
   Играми кIелдайбур! Шумуд йисар я чи газетдин кIвалахдарри дидед чIал хуьн, ам вилик тухун патал къелемдив женг чIугваз. Са гафнии авачиз, республикадин гьукуматди  пулунин такьатар чара авунайтIа, газет акъудун икьван четинвилелди кьиле фидачир. 1997-йисалай инихъ са патайни куьмек авачиз акъатзавай «Самур»  датIана яцIара аватIани, советрин девирдин почтадин система амачирвили газет чкайрив агакьарун четинарнаватIани, кIелдайбурун вил рекье тунач чна. Республикадин печатдин органрин арада вичин хъсан еридалди тафаватлу жезвай, чIехи харжийралди арадиз къвезвай «Самурдин» мас хкажнач чна. Редакциядин коллектив кIевера гьатнатIани, кIелдайбурув газет гьа куьгьне къиметривди агакьарна чна. 
   Яргъал йисара чи кIелдайбур чавай къакъат тавуни, редакциядивай 2 агъзурдин тираж авайвал хуьз хьунухьи чахъ руьгь кутазва. Вучиз лагьайтIа гилан четин девирда, садан куьмекни галачиз газет акъудун кьадардиз тIимил халкьарин журналистар патал чIехи гьунар я.
   Ингье чахъ руьгь кутазвай мад са кар ава. Эхиримжи йисара Азербайжанда лезги чIал къвердавай шегьредиз акъатуни, адалди кхьизвайбурун кьадар генани пара хьунухьи, инсанар дидед чIалахъ рикI алаз агъуни  чун гзафни-гзаф шадарзава. Хиве кьуна кIанда хьи, гзаф йисар инлай вилик икI тушир. Азербайжанда эхиримжи йисара лезгидалди чапдин органар арадиз атуни, и чIалалди кхьизвай къелемэгьлийрин кьадар пара хьуни, абуру чпин ктабар чапдай акъудуни дидед чIал хуьз куьмек гузва. Бакуда, чара-чара районра, хуьрера мукьвал-мукьвал кьиле физвай лезги чIалаз, эдебиятдиз, медениятдиз талукьарнавай мярекатри, концертри, нянийри инсанрик руьгь кутазва.
   Къе рикI ахъайдай крарикай садни ам я хьи, Интернетдин чинра лезги кхьинрал гзафни-гзаф дуьшуьш жез­ва чун. Инсанри дуьньядикай, хьайи крарикай, чи ацукьун-къарагъуникай, халкь­дин адетрикай чпин фикирар дидед чIалалди кхьизва. Чи къелемэгьлийрикай, тIвар-ван авай ватанэгьлийрикай абурун веревирдер кIелайла лувар акатзава чахъ.
   Садбурун кхьинра са кьадар чIалан гъалатIар хьунухьи, гагь-гагь абуру грамматикадин къайдайриз амал тавуни чIалан пешекарар къарсур тавун герек я. Вучиз лагьайтIа ихьтин гьалар  тек са лезгидалди кхьизвайбуруз ваъ, гьакI дуьньядин маса чIаларалди кхьизвайбурузни хас я. Чаз хвеши хьана кIанда хьи, дуьньядин чара-чара пипIера дидед чIалалди кхьизвайбурун кьадар къвердавай пара жезва. Икьван гагьди лезгидалди кхьин тавурбуруни алахъна чпиз кIел-кхьин чирзава. Чи бубайриз хъсан са мисал ава: «Эгъуьрдивай чил жеда, рахардивай чIал». Эхь, декIени лезгидалди кхьизвайбурун кьадар мадни пара хьурай. 
Са кар шаксуз я хьи, Интернетдихъ чIал чирдай чIехи къуват ава. Ина сада кхьенвайбур агъзурралди инсанриз аквазва. Абуруз хкядай, гекъигдай мумкинвал ава. КIанзни-такIанз грамматикадин къайдаяр чир жезва. Эхь, им  рикI ахъайдай кар я. 
   Азербайжандани Дагъустанда лезги чIалалди тухузвай чIехи мярекатри, анрал дидед чIалал кIелай шииррини лагьай манийри, авур ихтилатри и кар вилик тухуниз куьмек гузва. 
   Къе чи вилик-кьилик квай печатдин органрин хьиз, «Самур» газетдинни кьилин везифайрикай сад дуьньядин лезгияр вири гъавурда акьадай, кхьинрин къайдаяр вири паталди сад тир чIал хуьн, ам вилик тухун я. Гьа и ниятдалди чна Азербайжандинни Дагъустандин арада чIалан муьгъ туькIуьрнава. Лезгийрин са пай Кьулан вацIун и пата, муькуь пай а пата хьун себеб яз чна кIелдайбурув и гьукуматра кьиле физ­вай кьетIен вакъиаяр дидед чIалалди агакьарзава.
   Эхь, эхиримжи йисара чи халкьдин уьмуьрда кьиле физвай вири хъсан вакъиаяр чаз дидед чIалан куьмекдалди Интернетдай чир жезва. И карди чун ихьтин са фикирдал гъизва хьи, дидед чIал дуьньядин лезгияр патал Ватандиз элкъвезва. Им руьгь кутадай кар я. И карди гьина яшамиш хьунилай аслу тушиз, чун вири са хизандив агудзава. Са шумуд йис инлай вилик ихьтин фикир-фагьумрин хиялда аваз за кхьенай:
 
Ассалам-алейкум, чан зи жуванбур!
Дуьньядин гьар пипIен, гьар са патанбур!
Ассалам-алейкум, чан зи лезгияр!
Дидед чIал лезгидин кьилин ризкьи я.
 
Квахьда чи тахьайтIа гел дуьньядилай,
Феначни шумуд са эл дуьньядилай.      
Къе гьунар дуьньядал гел тан я, лезгияр,
Лезгидиз дидед чIал ватан я лезгияр!
 
   ЦIийи йис кутуграй квез, играми кIелдайбур! Чи чIал – чи ватан гьамиша аваз хьурай квехъ!
Седакъет КЕРИМОВА
 

Комментарии к статье

Будьте первым кто оставит комментарий к статье.

Оставить комментарий

Имя:     Email:

Так же в этом номере
И чил хайи диге я РикIел хкана Buduqlar Долгая любовь моя Сталиназ ваъ лагьанай
Статьи из этой рубрики
Жегьилрин меркез Пара жезва Карчийри куьмек гуда Чешне яз къалурна ЧIехи хьанва
ЦIИЙИ ТИЛИТ
№: 8(353)
декабрь, 2021

Скачать PDF

РУБРИКИ
Tarixin izi ilə
Gəncliyimiz – qürurumuz
Чи къагьриманар
Yubiley
Люди и судьбы
Шаирар
"Самур" - 30
Редакциядин дустар
Яран сувар
Qarabağ müharibəsi
Diqqət: İnsan taleyi!
İnam və iman
"Soyuq günəş"
ЦIийи фильм
Dünya xalqları
Чи тарих
Тарих авайвал
Müsahibə
Спасём планету
Dünya ləzgiləri
Дагъустан
Диктант
Чи кьегьалар
Редактордин гаф
Чи классикар
"Самур" - 20
Мах
ЦIийи ктабар
Жеч гьа!..
Dağıstan xalqları
И чил хайи диге я
Добрые вести
Milli Məclisə məktub
Новости Россотрудничества
Известные лезгины
Марагълу инсанар
Redaksiyaya məktub
Языки мира
Лезги чIалан месэлаяр
Квез чидани?
Известные лезгиноведы
Лезгияр вирина
Юбилей
SOS!!!
С верой в душе
"Самурдин мектеб"
Мораль
Чи адетар
Məşhur ləzgilər
Новости на все голоса
Чи хуьрер
Хъсан хабарар
Известные кавказоведы
Чи адетар
Yeniliklər
Чешне къачу!
Чакай кхьенай ...
Алимрин веревирдер
Çıxışlarımızın əks-sədası
Барка
Эпитафия
Ша, лезги чIалал рахан!
Хабарар
Тарихдин геле аваз
Поэзия
Харусенят
Этнография
Дагестан
Народы мира
Спорт
Инсанар, кьисметар
Редакциядиз чар
Чир-течир
Yeni kitablar
Фольклор
Чи сейлибур
Дайджест
Чи тавдин кIвал

ПОЛЕЗНОЕ