ЧIалаз кьецI гумир
Редактордин гаф  |  1(327) 2019      
     И мукьвара яхцIур юкъуз жуван  хайи хуьре амукьдай мум­кин­вал хьана заз.
     «Халкь­див агатда, хуь­руьн­­вийрин ацукьун-къа­рагъун, фикир-фагьумар чирда», – лагьана фи­кирна за.
     Авайвал лагьайтIа, заз лезги чIал гьи гьалда аватIа мукьувай чириз кIанзавай. РикIелай алатай кьван лез­ги гафар рикIел хкиз кIанзавай. Чи квахь­навай бязи адетрихъ гелкъведа лагьана хуш хиялар физвай рикIяй.
     Лезги чIал лезги хуьре хьиз гьина ван къведа кьван? Эхь, гьа заз кIандайвал хьана: аялар, жегьилар, кьуьзуьбур вири сад хьиз дидед чIалал рахазвай. Абуру шумудни са куьгьне гафар рикIел хкана зи. Хуьруьн лезги гьавадихъди ахвайш хьана заз. Хьран чими фу, таза ниси, дадлу тIеамар нез, бугъ алахьзавай нек хъваз кефияр къумбар тир зи. Вири хъсан тир, тек са кар хьаначиртIа...
     ЯхцIур юкъуз иниз илифнавай са агьил дишегьлидихъ галаз мукьвавална за. Вичин уьмуьрдин 40 йис хуьре акъуд­на Бакудиз куьч хьайи адахъ хайи хизан, веледар авай. Гадайриз сусар гъанвай и къени къилихрин папа гьар йисан гатуз хуьре ял ягъизвай.
     Садра дуьшуьшдай адан ихтилат ван хьана заз: «За хъсан тереяр йигъ­мишнава. Афарар биширмишиз кIан­зава». Сифте заз ада са никай ятIани ягьанатзавай хьиз хьана ва гьавиляй и гафар кваз кьунач. Ингье ихтилатдин гуьгъ ван хьайила зи пагь атIана: «Гилан аялри гьич севмишзавач афарар. За ялвармишда зи невейриз неъ лугьуз, заз гьич къулагъ асмишдач».
     Ргар яд иличнавайди хьиз килигзавай за вичин 70 йис хьанвай и дишегьлидиз. Зи мягьтелвал акурла ада жузуна:
     – Вуч хьанва? 
     – Вун вучиз икI рахазва? – жузуна за.
     – ГьикI?
     – Кьве чIалан гафар кутаз.
     – Пагь, зани лагьана вуч хьанватIа. Ку- ­турай ман. 
     Зун дишегьли гъавурда тваз алахъна хьи, «тереяр» ваъ, «хъчар», «йигъмиш» ваъ, «кIватIун», «биширмишун» ваъ, «чран» лугьун герек я. Ам: «Гила вахъ галаз ра­хадайла за жуван сивяй акъуд­завай га­фариз фикир гуда», – лагьана хъуьрена.
     Муькуь юкъузни акуна заз дишегьли.
     – Сенфиз гьикI истирагьет авуна вуна? – жузуна ада.
     – Хъсандиз ял ягъана, – хъуьрена жа­ваб гана за.
     – Аялри Бакудай зенг чалмиш­навайни?
     – Авунвай.
     Мад вуч яргъи ийин, и  яхцIур йикъан къене чун сад-садал дуьшуьш тахьай югъ хьанач. Гьар гъилерани чи арада гьа сад хьтин ихтилат кьиле фена:
     – Ваз муьвеффекъиййетар хьурай, 
я вах.
     – Вазни агалкьунар!
     – КIвалахар къуртармиш хьанвачни?
     – Ваъ, гьеле кьилиз акъуднавач.
     – Крарин ярысы хьайитIани та­мам­ла-мишнавани?
     – Эхь, кIвалахрин зур кьилиз акъуднава.
     Гьар юкъуз и дишегьлиди заз, вичи лагьайвал, «суьз вермишдай», яни гаф гудай хьи, пакад йикъалай гъалатI галачиз, фикирна рахада, ингье гаф кьилиз акъуддачир ада. ЯхцIур юкъуз цIийи чIал чириз жеда, зи чирхчирдивай лагьайтIа, югъди-йифди ван къвезвай вичин дидед чIалан гафар сакIани герек тирвал лугьуз хьанач. Аялди, яни жегьилди и кар авунайтIа, зун са акьван сугъул жечир. Са хизандин диде, са гапIал хтулрин баде икI рахунихъди рикI тIарзавай зи. Вичин чIалаз гьуьрмет тийизвай и дишегьлидилай хайибуруз вичин халкь кIанариз алакьдани? Садрани алакьдач. Эхь, гьа и карди рикI тIарна зи. 
     ЯхцIур югъ гьа икI алатна. Вичин 70 йисан уьмуьрда хайибурухъ, мукьва-кьилийрихъ, ярар-дустарихъ, хуьруьнбурухъ, ватанэгьлийрихъ галаз гьа икI, чIалаз кьецI гуз-гуз рахай и дишегьлидин рахунар завай дегишариз хьанач хьи, хьанач. Гьа и кардин гьайиф чIугваз, пашмандиз хтана зун Бакудиз. 
     Гьа чIавалай датIана и кардикай фи­кирзава за. ЧIал квадарнавай, руьгь га­рарив вуганвай ихьтин инсанар къвер­давай вучиз гзаф жезва, лугьуз ве­ревирдзава.  Гьуьрмет тахьай чкада рябет жедач лугьуда бубайри. ЧIални гьакI я, гьадазни гьуьрмет авуна кIан я. Мус чаз хайи чIалаз икрам ийиз, адан къадир жез, ам багьа кьаз чир хьайитIа, гьа чIавуз ам шегьредиз акъатда.
 
Седакъет КЕРИМОВА
 

Комментарии к статье

Будьте первым кто оставит комментарий к статье.

Оставить комментарий

Имя:     Email:

Так же в этом номере
“Самурдин” 27 йис хьанва Халкьдин шаир Чун гьикI муьтIуьгъарзавай? Вдали от Родины
Статьи из этой рубрики
Жегьилрин меркез Карчийри куьмек гуда Пара жезва Чешне яз къалурна ЧIехи хьанва
ЦIИЙИ ТИЛИТ
№: 8(353)
декабрь, 2021

Скачать PDF

РУБРИКИ
Tarixin izi ilə
Gəncliyimiz – qürurumuz
Чи къагьриманар
Yubiley
Люди и судьбы
Шаирар
"Самур" - 30
Редакциядин дустар
Яран сувар
Qarabağ müharibəsi
Diqqət: İnsan taleyi!
İnam və iman
"Soyuq günəş"
ЦIийи фильм
Dünya xalqları
Чи тарих
Тарих авайвал
Müsahibə
Спасём планету
Dünya ləzgiləri
Дагъустан
Диктант
Чи кьегьалар
Редактордин гаф
Чи классикар
"Самур" - 20
Мах
ЦIийи ктабар
Жеч гьа!..
Dağıstan xalqları
И чил хайи диге я
Добрые вести
Milli Məclisə məktub
Новости Россотрудничества
Известные лезгины
Марагълу инсанар
Redaksiyaya məktub
Языки мира
Лезги чIалан месэлаяр
Квез чидани?
Известные лезгиноведы
Лезгияр вирина
Юбилей
SOS!!!
С верой в душе
"Самурдин мектеб"
Мораль
Чи адетар
Məşhur ləzgilər
Новости на все голоса
Чи хуьрер
Хъсан хабарар
Известные кавказоведы
Чи адетар
Yeniliklər
Чешне къачу!
Чакай кхьенай ...
Алимрин веревирдер
Çıxışlarımızın əks-sədası
Барка
Эпитафия
Ша, лезги чIалал рахан!
Хабарар
Тарихдин геле аваз
Поэзия
Харусенят
Этнография
Дагестан
Народы мира
Спорт
Инсанар, кьисметар
Редакциядиз чар
Чир-течир
Yeni kitablar
Фольклор
Чи сейлибур
Дайджест
Чи тавдин кIвал

ПОЛЕЗНОЕ