Императордин университетда кIелнай
Чир-течир  |  9(325) 2018      
   XIX виш йисарин эхирра Москвадин Императордин Университет вири Европадиз сейли хьанай. Гьавиляй ина къецепатан уьлквейрай атанвай гзаф жегьилри кIелзавай. Россиядин империядин чара-чара вилаятрай къвезвай жегьилар патал чIехи конкурс авай. Иниз виридалайни савадлу, са шумуд чIал чидай, гегьенш дуьньякьатIунар авайбур кьабулзавай. Са чкадиз 100-елай гзаф касди арза гузвай и чирвилерин карханадик экечIун лугьуз тежедай кьван четин тир. ГьакI ятIани, кьве лезги жегьил и университетдик экечIнай. Абур кьведни Ахцегьай тир.
   Сифте яз Москвадин Императордин Университетдик экечIай Абдулгьай Жалилова Ахцегьин медреса ва урус мектеб акьалтIарна Ставрополдин гимназияда кIелун давамарнай. Инаг куьтягьай ам Москвадиз фенай ва ана Императордин университетдин юриствилин факультетдик экечIнай. Вичихъ гзаф алакьунар авай и жегьил университетда хуьз кIан хьанай. Ингье урус пачагьдин администрацияди лезги, урус, араб, фарс, туьрк, азербайжан, гуржи чIалар дериндай чизвай Абдулгьай гзаф алакьунар авай юрист хьиз Кьиблепатан Къафкъаздиз ракъурна. 1903-йисуз университет акьалтIарайла жегьилдин 23 йис тир. Жегьилвилиз килиг тавуна, пуд йисуз Къафкъаздин сердердин идарада кIвалахай гада анай Туьркиядин Къарс шегьердиз ракъурна. Ина ада 10 йисуз шегьердин суддин седривиле кIвалахна.
   Гуьгъуьнлай ватандиз хтай Абдулгьайа Бакуда ва Къубада кIвалахна. Совет гьукуматдин вахтунда Дагъустандин Инкъилабдин Комитетдин крар тухудай идарадиз регьбервал гана. Ада гьакIни Самур округдин судявиле ва Дагъустандин Юстициядин Халкьдин Комиссариатда жавабдар къуллугъдал кIвалахна. Москвадин ЧIехи Театрдин тIвар-ван авай лезги балерина Алла Жалилова Абдулгьай Жалилован руш я. Абдулгьайа 1934-йисуз вичин дуьнья дегишарна.
 
   Надиршагь Султановани сифте Ахцегьин медресада ва урус мектебда кIелнай. Адазни са шумуд чIал – араб, фарс, урус, туьрк, азербайжан, эрмени чIалар чидай. 1909-йисуз Еревандин гимназия акьалтIарай ам гьа йисуз Москвадин Императордин Университетдин юриствилин факультетдик экечIнай. 1913-йисуз инаг куьтягьай ада Бакуда, Ахцегьа, Темирхан-Шурада ва Магьачкъалада гьукуматдин къуллугърал кIвалахна. Дагъустандин Инкъилабдин Комитетдин секретарвиле, республикадин налогрин идарадин, гьакIни Дагъустандин ЦИК-дин крар тухудай идарадин регьбервиле кIвалахдайла ада халкьдин патай чIехи гьуьрмет къазанмишнай.
   Архивдин материалрай малум жезвайвал, анжах 1900-1910-йисара Ахцегьин медреса ва урус мектеб акьалтIарай 20-далай гзаф лезги жегьилри Урусатдин чара-чара шегьерра университетар ва институтар акьалтIарна жавабдар къуллугърал кIвалахнай.
 
Тамила Бекерова,
Дагъустан Республикадин Дербент шегьер, муаллим
 

Комментарии к статье

Будьте первым кто оставит комментарий к статье.

Оставить комментарий

Имя:     Email:

Так же в этом номере
ЧIал храйтIа дидейри... Cа халкьдиз кьве алфавит? Metodikadan kənar kitab Хуьрерин гьуьжет алай тIварар Гуьнгуьна авачир гафарганар
Статьи из этой рубрики
Кавказ Иер жезва КцIар ЦIийи журнал Avar şairi ilə görüş КIватIалдик вужар квай?
ЦIИЙИ ТИЛИТ
№: 8(353)
декабрь, 2021

Скачать PDF

РУБРИКИ
Tarixin izi ilə
Gəncliyimiz – qürurumuz
Чи къагьриманар
Yubiley
Люди и судьбы
Шаирар
"Самур" - 30
Редакциядин дустар
Яран сувар
Qarabağ müharibəsi
Diqqət: İnsan taleyi!
İnam və iman
"Soyuq günəş"
ЦIийи фильм
Dünya xalqları
Чи тарих
Тарих авайвал
Müsahibə
Спасём планету
Dünya ləzgiləri
Дагъустан
Диктант
Чи кьегьалар
Редактордин гаф
Чи классикар
"Самур" - 20
Мах
ЦIийи ктабар
Жеч гьа!..
Dağıstan xalqları
И чил хайи диге я
Добрые вести
Milli Məclisə məktub
Новости Россотрудничества
Известные лезгины
Марагълу инсанар
Redaksiyaya məktub
Языки мира
Лезги чIалан месэлаяр
Квез чидани?
Известные лезгиноведы
Лезгияр вирина
Юбилей
SOS!!!
С верой в душе
"Самурдин мектеб"
Мораль
Чи адетар
Məşhur ləzgilər
Новости на все голоса
Чи хуьрер
Хъсан хабарар
Известные кавказоведы
Чи адетар
Yeniliklər
Чешне къачу!
Чакай кхьенай ...
Алимрин веревирдер
Çıxışlarımızın əks-sədası
Барка
Эпитафия
Ша, лезги чIалал рахан!
Хабарар
Тарихдин геле аваз
Поэзия
Харусенят
Этнография
Дагестан
Народы мира
Спорт
Инсанар, кьисметар
Редакциядиз чар
Чир-течир
Yeni kitablar
Фольклор
Чи сейлибур
Дайджест
Чи тавдин кIвал

ПОЛЕЗНОЕ