Cа халкьдиз кьве алфавит?
SOS!!!  |  9(325) 2018      
   И йикъара чи редакциядив са чIу­ру кардин ванер агакьна. Ба­куда лезги чIал чирзавай мек­тебрин сад лагьай синифар патал латин графикадалди «Алфавит» чапдай акъуд­нава. Эвел чун и кардин чIалахъ хьа­нач. «Вучиз латин графикадалди?» – ла­гьана чна. Лезгийрихъ 1938-йисуз ки­рилл графикадин бинедаллаз туь­кIуьрнавай чпин кьилди алфавит ава эхир. Са пай Дагъустанда, муькуь пай Азер­­байжанда яшамиш жезвай лезги халкь­дин и алфавит Совет Гьукуматдин вах­тунда туькIуьрнавайди я. Дагъустан Рес­публикадин Конституцияда кхьен­вайвал, лезги чIал гьукуматдин чIал я ва и чIалахъ 80 йис инлай вилик уьлкведин гъиле ихтиярар авай талукь органри тестикьарнавай вичин махсус алфавит ава. 
   Тарихдин чешмейрай чир жезвайвал, 1500 йис инлай вилик лезги халкьди албан алфавитдикай менфят къачунай. Араб чапхунчияр атайдалай кьулухъ гзаф йисара араб алфавитдин бинедаллаз туькIуьрнавай, бязи лезги сесер кьилдин ишарайралди къалурзавай аджам алфавит кардик кутуна. XIX виш йисарин эхирра ва ХХ виш йисарин сифте кьилера П.К.Услара кирилл графикадикай менфят къачуна туькIуьрай алфавит кардик квай. 1928-йисуз латин графикадин бинедаллаз арадал гъайи алфавит чирна. Ингье лезги чIалан тIалабриз жаваб тагузвайвиляй, и чIалан гзаф сесерин кьилди гьарфар къалуриз тежезвайвиляй 1938-йисуз латин графика кирилл графикадалди эвез хъувуна.
   Гила акI акъатзава хьи, лезгийри Дагъустанда кирилл, Азербайжанда латин графикадалди кхьена кIанзава. Са гафуналди, са халкьдиз кьве алфавит жеда. Яраб дуьньяда маса гьи халкьдихъ кьве алфавит аватIа? Латин графикадалди лезги чIалан «Алфавит» чапдай акъуднавай ксари вучиз ихьтин къарар къабулнаватIа? Республикадин къадим ва чкадин халкь тир лезгийрин ихтиярриз кIур гузвай и къарардиз гьихьтин тIвар гун? АкI акъатзава хьи, са халкь шумуд уьлкведа яшамиш жезватIа адахъ гьакьван алфавитарни хьана кIанзава. Республикадин урус ва гуржи чIалар чирзавай мектебар патални латин графикадалди тарсунин ктабар акъудда жал? Акъудирвал туштIа бес вучиз анжах лезги чIалал гьавалат хьанва? Ихьтин крариз рехъ гузвайбуру Азербайжан демократия авай толерант уьлкве тирди рикIелай алуднава жал?
   Чаз малумат гайивал, ктаб туькIуьрунихъ галаз алакъалу яз республикадин талукь министерстводи тендер тухвана авторар хкяна кьван. АкI акъатзава хьи, Азербайжанда чIалан пешекарар тушир акатай ксаривай, гьатта юкьван мектеб акьалтIарнавайбурувайни тарсунин ктабар кхьиз жеда. Аквадай гьаларай, ихьтин чIуру крар кьилиз акъудзавай ксари месэладин и жигьетдиз ваъ, гонорардиз фикир ганва жеди ва абуруз гьукуматдин пулар гъилик ийидай цIийи рехъ жагъанва. Са гафуналди, ина чирвилерин ваъ, маса чIуру крарин гелер ава. Гьавиляй Азербайжан Республикадин Образованидин Минис­терстводин кьиле авайбуру газетдин макъаладикай веревирдер авуна, халкьдихъ хкIурзавай, адан чIал агъузарзавай къарарар акъудзавай ксариз герек тир жаза гана редакциядиз жаваб гудайдак умуд кутазва чна.
 
«Самур» Лезги Милли Меркез
«Самур» газетдин редакция
 

Комментарии к статье

Будьте первым кто оставит комментарий к статье.

Оставить комментарий

Имя:     Email:

Так же в этом номере
ЧIал храйтIа дидейри... Metodikadan kənar kitab Хуьрерин гьуьжет алай тIварар Чи гафар Къайда бегьемди туш
Статьи из этой рубрики
Əks nümunə Квахьзава чи хуьрер... Niyə əbədiləşdirilmir? Буьркьуьдаз экв кIанзава Metodikadan kənar kitab
ЦIИЙИ ТИЛИТ
№: 8(353)
декабрь, 2021

Скачать PDF

РУБРИКИ
Tarixin izi ilə
Gəncliyimiz – qürurumuz
Чи къагьриманар
Yubiley
Люди и судьбы
Шаирар
"Самур" - 30
Редакциядин дустар
Яран сувар
Qarabağ müharibəsi
Diqqət: İnsan taleyi!
İnam və iman
"Soyuq günəş"
ЦIийи фильм
Dünya xalqları
Чи тарих
Тарих авайвал
Müsahibə
Спасём планету
Dünya ləzgiləri
Дагъустан
Диктант
Чи кьегьалар
Редактордин гаф
Чи классикар
"Самур" - 20
Мах
ЦIийи ктабар
Жеч гьа!..
Dağıstan xalqları
И чил хайи диге я
Добрые вести
Milli Məclisə məktub
Новости Россотрудничества
Известные лезгины
Марагълу инсанар
Redaksiyaya məktub
Языки мира
Лезги чIалан месэлаяр
Квез чидани?
Известные лезгиноведы
Лезгияр вирина
Юбилей
SOS!!!
С верой в душе
"Самурдин мектеб"
Мораль
Чи адетар
Məşhur ləzgilər
Новости на все голоса
Чи хуьрер
Хъсан хабарар
Известные кавказоведы
Чи адетар
Yeniliklər
Чешне къачу!
Чакай кхьенай ...
Алимрин веревирдер
Çıxışlarımızın əks-sədası
Барка
Эпитафия
Ша, лезги чIалал рахан!
Хабарар
Тарихдин геле аваз
Поэзия
Харусенят
Этнография
Дагестан
Народы мира
Спорт
Инсанар, кьисметар
Редакциядиз чар
Чир-течир
Yeni kitablar
Фольклор
Чи сейлибур
Дайджест
Чи тавдин кIвал

ПОЛЕЗНОЕ