Чи гьикаятдин кьакьан дагъ
Гьаким Къурбан - 80 Юбилей  |  8(324) 2018      
     Алай девирда лезги гьикаятдин кьиле акъ­вазнавай Гьаким Къур­бан чIехи дагъдиз ух­шар я. Чи гьикаятдин Зияудин Эфен­диев, Къияс Межидов, Абдуллагь Ис­кен­деров, Расим Гьажи, Агьед Агъа­ев хьтин дагъларихъ галаз са цIиргъина авай и сейли кас исятда лезгийрин кьилин гьикаятчи я лугьузвайбур гьахълу я. 
И эпи­тетар макъаладин эсерлувал хка­жун, кIелзавайдан фикир желб авун паталди туш. Гзаф йисара гьакъисагъвилелди хайи халкьдиз, хайи эдебиятдиз къуллугъ ийиз­вай, ватан хуьзвай аскерди хьиз миллетдин ихтиярар хуьн паталди датIана женг чIугвазвай Гьаким Къурбана къе лезги чилерал гьар са касдихъ дамах кутазва. Гьамиша вилик жергейра авай эдебиятдин лежберди хьиз, алимди хьиз, кьиляй-кьилиз лезги тир инсанди хьиз дамахзава чна адалди.
     Халкьдин рикI алай и къе­лемэгьлидин яратмишунар Гь. Га­­шарова, М.Жалилова, С.Али­е­вади, З.Къурбановади, Гь.Иля­сова ва масабуру ах­тар­мишна, макъалаяр ва ктабар акъуд­на. Вичин алакьунралди, ацукьун-къарагъуналди, кьиле тухузвай краралди чи къелемэгьлийриз чешне къалурзавай и касдин ярат­­мишунрикай куьрелди икI лугьуз жеда: 1938-йисан 30-августдиз Докъузпара ра­йон­дин Миграгъ-Къазмайрал дидедиз хьайи Къурбан Акимова (Гьаким Къурбана) Миграгърин юкьван мектеб ва Дагъустандин Гьукуматдин Университетдин фи­­лологиядин  факультет куь­тягь­на. СтIал Сулейманан ра­йондин мектебра муаллимвиле ва директорвиле кIвалахна. 1964-йисалай Дагъустандин Пе­да­гогикадин Илимдинни  Ах­тармишунрин Институтда кIва­ла­хал акъвазна. 40 йис кьван я и институтда хайи эдебиятрин сектордиз регьбервал гуз. 
     Алатай йисара ада чIехи агалкьунар къазанмишна. «РСФСР-дин прос­­ве­ще­нидин кIвенкIвечи», «Да­­­гъустан Рес­публикадин ла­йих­­лу муаллим» гьуьр­метдин тIва­рар къачур, «Лезги газетдин» Гь.Гьажибегован премиядин са­­гьиб тир Гьаким Къурбан педагогикадин илимрин кандидат, филологиядин илимрин доктор, профессор, лезги эдебиятдин прог­рам­майрин, учебникрин-хрес­томатийрин, илим­динни методикадин ктабрин автор я.
     Алимди хьиз ада шумудни са илимдин кIвалахар, макъалаяр кхьенва. 1996-2014-йисара Гьа­ким Къурбанан лезги ва урус чIаларал тарихдин, илимдин, ме­тодикадин ва публицистикадин «Миг­рагънаме», «Лезги зарияр», «Лез­гийрин милли гьикаят», «Аб­дулбари Магьмудов», «Жа­мидинан русвагь ва хъвер», «Мерд Алидин мани», «Абдуллагь Искендеров», «Лезгистан дуьньядин картадал», «Лез­гистан» энциклопедия ва маса ктабар чапдай акъатна. 
     Ада кхьенвай «Аламат», «Свас», «Къацу цуьквер», «Лацу марал», «Чан алай дагълар» ва «Къуй, гьамиша рагъ хьурай» ктабар гзаф къиметлубур я. Гь.Къурбана 1996-2015-йисара къе­лемдиз къачур «Ракъинин муг», «Четин бахт», «Яру мяден», «Ха­зинадин суракьда», «Гьай тахьай гьарай», «Ирид чин алай  хуьр», «Къилинж Къемер», «Дили дуьньядин чирагъ», «Зуьгьре гъед», «Гьулдандин лекь» та­рихдин романар кIелдайбуру хъсан­диз кьабулнава.
     ЦIуд романдин автор я Гьаким Къурбан. Лезги эдебиятда икьван гагьди са касдини икьван романар кхьенвач. Эсеррин кьадарди ам зегьметдал гзаф рикI алай къелемэгьли тирди мад гъилера субутзава. Зи фикирдалди, ихьтин агалкьунрай Гьаким Къурбаназ фадлай «Дагъустандин халкьдин писатель» гьуьрметдин тIвар гана кIанзавайди тир. 
     Яратмишунрикай куьрелди икьван. Заз Къурбан муаллим хъсан тешкилатчи, жегьил къе­лемэгьлийрин къайгъудар, ва­фалу дуст хьизни чида. 1990-йисан 27-октябрдин югъ зи ри­кIел хъсандиз алама. А юкъуз Магьач­къалада кьиле фейи лезги зарийрин сад лагьай съездда зани иштиракзавай. Са десте къе­лем­эгьлидихъ галаз и мярекат кIватIайди Гьаким Къурбан тир. Анал Лезги Писателрин Союз тешкил хьана. Иштиракчийри вирида сад хьиз сес гана Къурбан муаллим ЛПС-дин правленидин седривиле хкяна. И карди адахъ чи къелемэгьлийрин арада чIехи гьуьрмет авайди субутзавай. Съезддал за кIелай «Гележег» поэмадикай Къурбан муаллимдиз гзаф хуш атана ва ада захъ галаз кьилди суьгьбет ийидайла лагьана: «И эсер юкьван мектебрин учебникра кутуна кIанзава». Гьа икI, 1992-йисуз VI синифар патал Гьаким Къурбана туькIуьрна чапдай акъудай хрестоматияда зи поэма ва са шумуд шиирни гьатна. На лугьумир, ада алакьунар авай вири къелемэгьлийриз, иллаки жегьилриз икI къайгъу къалурзавайди я кьван.
     20 йисуз Лезги Писателрин Союздиз регьбервал гайи Гьаким Къурбана 1993-йисуз «Жегьил литератор» мектеб ачухна. Ина цIудралди жегьилри чирвилер къачуна. Гила абурукай шумудни сад пешекар къелемэгьлияр я. ЦIийиз кхьизвайбуруз куьмек гун патал Къурбан муаллимди 1996-йисуз эдебиятдин «Шар­вили» газет акъудна. Дагъустандин телевиденида «Самурдин сес» гунуг тешкилна. 
     Гьар гъилера Магьачкъаладиз фейила чун эвелни-эвел Къурбан муаллимдихъ галаз гуьруьшмиш жеда. Вучиз лагьайтIа ам чIехи арифдар, къелемэгьлийрин къай­гъудар я. Вирида адал меслят гъида. Вирида адаз икрамда.
     Экуь инсан я Къурбан муаллим. Гьавиляй ада лагьанвайди я жеди: «Жуван рикIе экуь, масадаз зарар авачир мурадар куькIуьра. Абур кьилиз акъуддай къастар гужлу ая». И йикъара вичин 80 йис къейд авур Гьаким Къурбан гьа икI, рикIе экуь мурадар аваз, а мурадар кьилиз акъудун патал къастар мадни гужлу ийиз яшамиш жезва. 
     «Самур» газетдин коллективди ва кIелдайбуру чи сейли зари ва алим рикIин сидкьидай тебрикзава, адаз яратмишунрин рекье мадни чIехи агалкьунар тIалабзава. 
 
Муьзеффер МЕЛИКМАМЕДОВ
 

Комментарии к статье

Будьте первым кто оставит комментарий к статье.

Оставить комментарий

Имя:     Email:

Так же в этом номере
И чил хайи диге я ЧIехи сед Илмаран кьегьалвал Камалэгьли Антишкола в горах
Статьи из этой рубрики
С 20-летием, “Оки”! "Лезги газет" - 100 РикIелай тефир мярекат СтIал Сулейманан мярекатдиз ша! СтIал Сулейманаз икрамна
ЦIИЙИ ТИЛИТ
№: 8(353)
декабрь, 2021

Скачать PDF

РУБРИКИ
Tarixin izi ilə
Gəncliyimiz – qürurumuz
Чи къагьриманар
Yubiley
Люди и судьбы
Шаирар
"Самур" - 30
Редакциядин дустар
Яран сувар
Qarabağ müharibəsi
Diqqət: İnsan taleyi!
İnam və iman
"Soyuq günəş"
ЦIийи фильм
Dünya xalqları
Чи тарих
Тарих авайвал
Müsahibə
Спасём планету
Dünya ləzgiləri
Дагъустан
Диктант
Чи кьегьалар
Редактордин гаф
Чи классикар
"Самур" - 20
Мах
ЦIийи ктабар
Жеч гьа!..
Dağıstan xalqları
И чил хайи диге я
Добрые вести
Milli Məclisə məktub
Новости Россотрудничества
Известные лезгины
Марагълу инсанар
Redaksiyaya məktub
Языки мира
Лезги чIалан месэлаяр
Квез чидани?
Известные лезгиноведы
Лезгияр вирина
Юбилей
SOS!!!
С верой в душе
"Самурдин мектеб"
Мораль
Чи адетар
Məşhur ləzgilər
Новости на все голоса
Чи хуьрер
Хъсан хабарар
Известные кавказоведы
Чи адетар
Yeniliklər
Чешне къачу!
Чакай кхьенай ...
Алимрин веревирдер
Çıxışlarımızın əks-sədası
Барка
Эпитафия
Ша, лезги чIалал рахан!
Хабарар
Тарихдин геле аваз
Поэзия
Харусенят
Этнография
Дагестан
Народы мира
Спорт
Инсанар, кьисметар
Редакциядиз чар
Чир-течир
Yeni kitablar
Фольклор
Чи сейлибур
Дайджест
Чи тавдин кIвал

ПОЛЕЗНОЕ