Bakıya köməyə gələn ləzgilər
Bir şəklin tarixi Тарихдин геле аваз  |  4(320) 2018      
     1918-ci ildə  çəkilmiş bu şəkli redaksiyamıza Qubadan ehtiyatda olan general-leytenant Fəx­rəddin Əliyev təqdim edib. Şəklin dəyəri ondadır ki, igid döyüşçülər arasında 1918-ci ilin may ayında erməni daşnaklarının və bolşeviklərin darmadağın edilməsinə rəhbərlik etmiş iki qəhrəman - Möhübəli əfəndi Kuzunvi və polkovnik Hatəm ağa Cağarvi də vardır. Arxivlərdə şəkilləri saxlanmayan bu məşhurların surətini əks etdirən foto təsadüfən üzə çıxıb. Onu Möhübəli əfəndinin böyük qardaşı Dadaşbalanın nəticəsi olan F.Əliyev nəslin səcərəsini hazırlayarkən Möhübəli əfən­dinin digər qardaşı Müslüm Mahamadovun oğlu Abdullanın şəxsi arxivindən tapıb.
     1918-ci ildə ləzgilər niyə Bakıya köməyə gəlmişdilər? Həmin ilin matrında Dağıstanda bolşeviklərin inqilabi hərəkatının yatırılması şimali Azərbaycana da öz təsirini göstərdi. Qırmızıların hakimiyyətə gəlməsinə güclü müqavimət göstərən dəstələrin başçıları - Zizik mülkədarı, polkovnik Əlibəy Zi­zikski, Dəvəçinin ta­nınmış nüfuz sa­hi­bi Həmdulla Əfən­diyev, qonaqkəndli qaçaq Ma­yıl Zahirov, Xaçmazın Şıxlar kəndinin bəyləri - Həsən bəy, İbrahim bəy, Mürsəl bəy, qə­zanın Qusar nahiyəsindən Ca­ğar kəndinin mülkədarı, 1000 nəfərlik dəstənin başçısı pol­kovnik Hatəm ağa Sərkarov, Kuzun kəndinin varlısı, alim və nüfuzlu din xadimi, 1000 nəfərlik dəstənin başçısı Möhübəli əfəndi Mahamadov, Urva kəndinin kəndxudası Mehdi Şeydabəy oğlu, Gədəzeyxur kəndinin kəndxudası Gülməmməd Nurəli oğlu martın ikinci yarısında Qubaya toplaşıb birgə iclas keçirdilər. Həmin iclasda Əlibəy Zizikski “Qırmızılar Qubanı görə bilməzlər!” - deyərək çıxış edir və tezliklə silahlı dəstələrin yaradılmasını məsləhət görür. (Bax: “Qızıl qvardiyaçı” qəzeti, №5, 7 noyabr 1935-ci il).
     Beləliklə “cihad” elan edən bu qüvvələr aprelin əvvəllərində Qubanı bolşeviklərdən tə­miz­ləmək üçün qırmızı qvar­diyaçılarla döyüşə girişdilər. Dö­yüşdə xüsusilə fərqlənən ləzgi silahlı dəstələri qəsəbəni bolşevik qüvvələrindən təmizlədikdən son­ra Quba üzərinə hücüma keçir. Bu vaxt Həmdulla əfəndinin dəstəsi də Dəvəçidən Qubaya tərəf hərəkət edir. Bir neçə saat davam edən qanlı vuruşmada məğ­lub olan qırmızı  qvar­diyaçılar Xaçmaza tərəf ge­ri çəkilir. Lakin ləzgilər on­lаrı buradan da Dərbəndə tərəf sıxışdırır. Bu vaxt Cənubi Dağıstanın ləzgiləri də köməyə gəlir və birləşmiş qüvvələr Ba­kını sovetlərdən azad etməyi qərara alırlar. Xırdalan ətrafında ləzgilərin 1000 nəfərlik dəstəsi 5 minlik qırmızı qvardiya qoşunu ilə üzləşir. Aprelin 8-dən 10-dək davam edən qanlı döyüşlərdə hər iki tərəf ağır itkilər verir. Qırmızı qvardiyaçılara əlavə kömək gəldikdən sonra ləzgilər yeni qüvvə toplamaqdan ötrü geri çəkilməyi qərara alır.
 
Səhifəni hazırladı: 
Müzəffər  MƏLİKMƏMMƏDOV
 

Комментарии к статье

Алик   02.06.2018 01:09
На фотографии Нажмудин Гоцинский и его команда! Те, кто на фотографии не имеют отношение к героям статьи.

Оставить комментарий

Имя:     Email:

Так же в этом номере
КцIар райондин Мучугъ хуьр Ləzgi çörəyi Чи аямдин СтIал Сулейман Мучугъ Навахо непобеждённый
Статьи из этой рубрики
РикIелай ракъурдач Чун гьикI муьтIуьгъарзавай? ЧIехи амадаг Чун гьикI муьтIуьгъарзавай? QUBA QƏZASINDA ANTİSOVET ÇIXIŞLARI
ЦIИЙИ ТИЛИТ
№: 8(353)
декабрь, 2021

Скачать PDF

РУБРИКИ
Tarixin izi ilə
Gəncliyimiz – qürurumuz
Чи къагьриманар
Yubiley
Люди и судьбы
Шаирар
"Самур" - 30
Редакциядин дустар
Яран сувар
Qarabağ müharibəsi
Diqqət: İnsan taleyi!
İnam və iman
"Soyuq günəş"
ЦIийи фильм
Dünya xalqları
Чи тарих
Тарих авайвал
Müsahibə
Спасём планету
Dünya ləzgiləri
Дагъустан
Диктант
Чи кьегьалар
Редактордин гаф
Чи классикар
"Самур" - 20
Мах
ЦIийи ктабар
Жеч гьа!..
Dağıstan xalqları
И чил хайи диге я
Добрые вести
Milli Məclisə məktub
Новости Россотрудничества
Известные лезгины
Марагълу инсанар
Redaksiyaya məktub
Языки мира
Лезги чIалан месэлаяр
Квез чидани?
Известные лезгиноведы
Лезгияр вирина
Юбилей
SOS!!!
С верой в душе
"Самурдин мектеб"
Мораль
Чи адетар
Məşhur ləzgilər
Новости на все голоса
Чи хуьрер
Хъсан хабарар
Известные кавказоведы
Чи адетар
Yeniliklər
Чешне къачу!
Чакай кхьенай ...
Алимрин веревирдер
Çıxışlarımızın əks-sədası
Барка
Эпитафия
Ша, лезги чIалал рахан!
Хабарар
Тарихдин геле аваз
Поэзия
Харусенят
Этнография
Дагестан
Народы мира
Спорт
Инсанар, кьисметар
Редакциядиз чар
Чир-течир
Yeni kitablar
Фольклор
Чи сейлибур
Дайджест
Чи тавдин кIвал

ПОЛЕЗНОЕ