Дидед чIалан йис
Лезги чIалан месэлаяр  |  1(317) 2018      

«Самур» газетдин 2017-йисан 29-декабрдин нумрада чна 2018-йис дидед чIалан йис хьиз малумарнай. И кар вишералди кIелзавайбурун рикIяй хьана. Эхиримжи йикъара редакцияди къачунвай чарарай аквазвайвал, вирибуру са месэла кьилди къейд ийизва: «ЧIалан михьивал хьун, ам вилик тухун гьар са лезгидин буржи я».

     Са гафни авачиз, чIалан михьивални къенивал хуьн са йикъан, са йисан крар туш. И рекье датIана женг чIугуна кIанзава. Гьар са лезгидилай жуван чIалалди фасагьатдиз кхьин алакьна кIанзава. КIелзавайбурун фикир-фагьумарни гьа ихьтинбур я. Агъадихъ чна абурун са шумуд чар чапзава.

 

Фасагьатдиз кхьиз кIанзава

 

     Играми редакция! Куьне къа­ра­гъарнавай месэла гзаф кар алайди я. Чи чIала къвердавай вичин михьивални къенивал квадарзава. И кар шумуд йи­сар я давам жез. Советрин чIавуз жу­ван кьилел атай са вакъиадикай лу­гьуз кIан я. За Яракьлу Къуватра къул­лугъзавай. Дагъустандай чун вад кас тир: пуд лезгини кьве авар. Чна ча­рар лезгидалди, абуруни авардалди кхьизвай. Садра са аварвиди заз ла­гьана: «Мегьамед, вуна къачунвай чар вице, килигин кван завай ам кIелиз жедатIа». Ада зав гвай чар гафарин патар элягъиз-элягъиз кIелна. Чар зав вахкудайла хъуьрез-хъуьрез лагьана: «Яда, ина маса чIаларай къачунвай гафар гзаф ава хьи».

     Дустунин гафари заз кIевелай эсер­на. Зи кьудкъанни ругуд жумладикай туькIуьрнавай чарче 60-далай гзаф маса чIаларай атан­вай гафар авай. Абурукай 52 чи лезги гафаралди эвез ийиз жезвай. Аварвидин чарчяй лагьайтIа, заз маса чIаларай къачунвай 12 гаф жагъана. Зун пагь атIана амукьна. «Яраб аварри чпин чIал икьван михьи хуьзва жал?» – фикирна за. Гуьгъуьнин йисара заз чир хьайивал, абуру чпин чIалаз чалай хъсан къуллугъзава. Ша и татугайвал арадай акъудин. КIел-кхьинра жезмай кьван жуван хайи гафарикай менфят къачун. Гьайиф тушни дидед чIалал фасагьатдиз кхьин?!

 

Мегьамед ХАИРОВ,

Дагъустан Республикадин

Дербент шегьер

 

Къенивал хуьн

 

     «Самурди» къарагъарнавай месэ­ла­дихъ авсиятда заз чIалан къенивал хуьн патал чарасуз тир са кардикай лугьуз кIанзава. Чи алимри лагьайвал, кхьинрин чIал девлетлу авунин ре­кье­рикай сад нугъатрикай дуьздаказ менфят къачун я. Къан чна къуба нугъатар. И нугъатра чи кхьинрин чIал патал гзаф марагълу гафар авайди са вахтунда сейли алим Мегьамед Гьажиева кьилди къейд авунай. Чи тIвар-ван авай шаир Забит Ризванова Къуба патан бязи нугъатар тупIалай авурдалай гуьгъуьниз «Самур» га­зет­дин 1992-йисан 2-8-мартдин нум­рада кхьенай: «Къуба патан нугъатра лезгийрин эдеби чIалан фондуна гьат тавунвай, адак кухтун чарасуз тир вижевай гафарни, терминарни, ибараярни авазва».

     Гуьгъуьнлай Муьзеффер Мелик­ма­медова 2008-йисуз Бакуда чапдай акъудай вичин «Лезги чIалар» ктабда къуба нугъатрин лезги литературадин чIала авачир цIудралди гафарин чIе­хи сиягь ганва. Ана гьакIни кхьинрин чIала авачир, маса чIаларай къачунвай гафар эвез ийиз жедай гафар тек­лифнава. Завай хьайитIа, къе рикI алаз нугъатрин гафарикай менфят къачуна кIанзавай вахтар алукьнава. Ингье и кар акатайвал ваъ, дуьздаказ кьилиз акъудна кIанзава.

     Мад са месэладикай лугьун. Ву­чиз ятIани чна чи гафарин куьгь­не къатариз, фадлай рикIелай ра­къур­навай гафар кардик кухтуниз фи­кир гузвач. Хуьрерай ихьтин гафар къаж­гъурна чкадал эхцигна кIанзава. Чи кьуьзуьбуру а гафар хуьн тавуна туш. И карда «Самурдиз» куьмек гун патал за вири кIелдайбуруз эвер гузва.

 

Эмил ШИРЗАДАН хва,

Къуба райондин Дигагь хуьр

 

Комментарии к статье

Будьте первым кто оставит комментарий к статье.

Оставить комментарий

Имя:     Email:

Так же в этом номере
И чил хайи диге я Дидед чIалахъ гьикI гелкъвен? Жегьил алимдин агалкьунар Гьамзат ЦIадасади СтIал Сулейманаз бахшай эсерар O qəmli sevinc
Статьи из этой рубрики
Лезги чIалан гьалар гьикI я? Лезги чIал гьикI хуьн? ЧIехи гафарган Для сохранения языка Автор лезгинско-русского электронного словаря
ЦIИЙИ ТИЛИТ
№: 1(317)
январь, 2018

Скачать PDF

РУБРИКИ

ПОЛЕЗНОЕ