Мурадрин гуьгъуьна
Мах  |  8(313) 2017      
     Хьана кьван, хьанач кьван гъвечIи са хуьр. Инин инсанар вири сад хьиз пел чIуру, вилера гъам авайбур тир. Абур акьван кесиб тир хьи, са куьнихъни муд кутазмачир. Гъиле кьур са карни арадиз къведачир, фу кванцяй акъатдай инсанрин. Ингье и хуьре кефияр къумбар, сандухар ацIай садни авай - Кус­кафтар. Вуч сир ятIани, хуьруьнбур кесиб хьунивай Кускафтар девлетлу жезвай. Чеб генани кIевера гьат тавурай лугьуз Кускафтардин кIваливай яргъаз къекъведай абур.
Садра и хуьруз  яргъарай са чатухъан атана. Хуьруьн агъа кьиле цIуру са кIвал гуьнгуьна хтуна, вичиз са кархана расна кIвалахив эгечIна ам. Хъсан устIар тирвиляй адан гъилихъ кIвалах ргадай. Хуьруьн­бур чатухъандин алакьунар акваз адаз куьмек гуз алахъдай. БалкIандиз цийи леэнар  ягъаз тазвайди гьим,  ракьун алатар кIанзавайди гьим. Садазни ваъ лугьудачир чатухъанди.  Са тIимил чIавалай хуьруьн гзаф гьурмет авай касдиз элкъвена ам. Са Кускафтардиз ам аквадай вил авачир.  Касди гьикьван «Ша, илиф!», - лагьайтIани, къари адав агатдачир.
     Чатухъан атайдалай хуьруьнбуруз Кус­кафтар пашман яз аквазвай. Чатухъанди лагьайтIа, рикI алаз вичин кIалах ийизвай. Адан рикIе са мурад авай. ВацIал гур селлериз  таб гуз жедай  ракьун муьгъ эцигун. ДатIана вичин карханадиз инай-анай ракьарин кIусар ялзавай ада. 
     КIвалахрик кьил гьикьван акахьайтIани чатухъандиз хуьруьнбурун гьаларни аквазвай. Абурун  гъам авай вилер акваз кьарай атIузвай касдин. Себеб Кускафтар тирди чир хьайила чатухъан им вучтин сир ятIа чириз алахъна. 
     Са йифиз, хуьр ксайла чатухъан Кус­кафтардин кIвалин патав гвай валарин арада чуьнуьх хьана.  Адан япарихъ типIрен у-у ийизвай ванер галукьзавай. Ингье, чатухъан кичIедайбурукай тушир.  Кьуд пад мичIивили кьурла Кускафтар  ракIарай акъатна, вацI галайнихъ фена. Чатухъанни адан геле гьатна. ВацIун кьерев агакьайла, Кускафтарди элкъвена инихъ-анихъ килигна, садни авачиз акурла цин винел кIвач эцигна вацIун юкь галайнихъ фена. Чатухъан сирнавиз-сирнавиз адан гуьгъуьна гьатна. ВацIун юкьва, кьуру чилел са тар экъечIнавай. Кускафтар тарцин хъалхъамдиз гьахьна садлагьана квахьна.  Чату­хъандиз  кьил тарцин хъалхъамда туна  килигиз кIан хьайила  са куь ятIани ам къенез ялна. На лугьумир, ам кьакьан кьвалалай агъуз аватнавай кьван. Чиле акьур чатухъандин  вилерилай мичIивал фена. Вичел хтайла адаз вич дагьарда авайди акуна. РапIрапIзавай къванерив, пекдин парчайрин харайрив, гимишдинни цурцун къапарив ацIанвай чIехи са дагьарда. Къах хьанвай чатухъандин вилик Кускафтар акъвазнавай. И гъилера  къаридин акунар адетдин кичI кутадайбур тушир.  Къекъифнавай къари. 
     - Икьван къизилар нивай гъилик авуна вуна? – жузуна касди.
     - Инсанривай.
     - Вуна ибур чуьнуьхнавайди я тахьуй?
     Кускафтар ван алаз хъуьрена.
     - Вучда кьван чуьнуьхна? Абуру чпи заз ибур вугузвайди я.
     - ГьикI? Ихьтин затIар гьинвайди я абуруз? Сад-садалай фейи кесибар я вири.
     - Инаг кьилиз акъат тавур мурадрин сурар я.  Инсанар чпин рикIин мурадар кьилиз акьудун патал алахънач. Садаз квелин хьана, садаз кичIе, муькIуьдаз регъуь. Абуруз кIан тахьай кьван хъсанвилер за жуваз кIватIна. Килига, завай чуьнгуьрдални далдамдал ягъиз жезва, яхцIур чIалал рахазва зун, гам хрун, кIвал эцигун... Гьар са кIвалах алакьзава залай гила. Лагьана куьтягь жедай кьванди туш. Акьван мурадар авай хьи инсанрихъ...
     - Зи мурадар ава-
ни ина?
     - Ваъ. Вибур авач, - лагьана хъел кваз Кускафтарди.
     - Вучиз?
     - Вучиз лагьайтIа вун  жуван мурадрин гуьгъуьна гьатна, сад-сад  абур кьилиз акъу­диз алахъна. Къе-пака муьгъни арадал гъида вуна. Заз ви гьар са кардикай хабар ава. Гьавиляй зи гуж къвердавай тIимил жезвай. Вун иниз атунни гьадавай я.
     - За вун хуьряй чукурда. Инсанрив абурун мурадар вахкуда за.
     - ВучайтIани завай мад ина амукьиз хъжеч. Зун жув акъатна хъфида, вун хьтин­бурувай яргъаз жеда. Фена маса чкада кIвал-югъ  ийида жуваз. Ина авай кьван мурадар лагьайтIа, ваз кIан хьуналди инсанрив агакьдач. Абуруз чпиз кIан тахьанамаз крар туькIуьдач. 
ИкI лагьана Кускафтар садлагьана квахьна. Хуьруьз хтайла чатухъан инсанриз вичиз акурбур рахаз эгечIна.  Абур лагьайтIа, касдин гафарин сакIани чIалахъ жезвачир. Ингье чатухъандилай инсанрин фикирар дегишариз, абур чпихъ агъваз алахъна. «Жуван мурадрин чIалахъ хьун, рикIиз кIани кIвалахдин гуьгъуьна аваз хьун са уьмуьрдихъ гала», - лугьуз инсанар гъавурда тваз алахънавай чатухъан.
 
АЗИЗРИН Севда

Комментарии к статье

Будьте первым кто оставит комментарий к статье.

Оставить комментарий

Имя:     Email:

Так же в этом номере
И чил хайи диге я Əks nümunə Демер жеда Дагестан распахнул объятия Aladaşda şənlik
Статьи из этой рубрики
Хъсанвилиз писвал Жив такур гъед Гатфар Хъсанвилихъ ялун КьантIа
ЦIИЙИ ТИЛИТ

РУБРИКИ

ПОЛЕЗНОЕ