Гьажи Къамбай
Тарихдин геле аваз  |  6(311) 2017      
     Дегь чIаварилай кьил кутуна девлетлу лезгийри кIеве авайбурун гъил кьадай, рекьер тухудай, муькъвер, мектебар, мискIинар эцигдай, кIелунал рикI алай жегьилриз куьмек гудай. Юкьван виш йисарин араб тарихчийри кхьизвайвал, Лезгандин (Лезгистандин) эмирри уьлкве душманрикай хуьниз, абадвилериз ва илимлувилиз кьетIендиз фикир гудай. Илимдихъ ялзавай жегьилар кIелун патал къецепатан вилаятриз ракъурдай. РагъэкъечIдай патан уьлквейра кIелзавайбур генани гзаф тир.
     Араб тарихчийрикай ибн Баттута ва Йакъута вири араб уьлквейриз,  гьакIни Туьркиядиз, Ирандиз, Юкьван Азиядин уьлквейриз сейли тир Имам Седреддин ал-Лезгидикай, Муса ибн Йусуф ибн Гьуьсейн ал-Лезгидикай, Ибрагьим ал-Лезгидикай, Гьаким ал-Лезгидикай, Абу-л Фадл ибн Али Философ ал-Лезгидикай ва маса машгьур лезги алимрикай малумат ганва. Эхиримжиди философиядай акьван чIехи алим тир хьи, 28 уьлкведа адаз «Философ» титул ганай.
     Юкьван виш йисара хьиз, ХVI-XIX асиррани гзаф лезги алимар хьанай ва абурузни илимдин кукIушриз хкаж жез девлетлу лезгийри мукьувай куьмек ганай. Ихьтин ксарикай сад ХIX виш йисан кьвед лагьай паюна ва ХХ виш йисан эвелра яшамиш хьайи гилан КцIар райондин Яргун хуьруьн эгьли Гьажи Къамбай тир.   Адакай сифте яз дагъустанви алим, гъилин хатIарин «Дагъустандин алимрин биография» ктабдин автор Али Каяева малумат ганва. Ада кхьенвайвал, Гьажи Къамбая Кьиблепатан Дагъустанда ва Кеферпатан Азербайжанда яшамиш жезвай цIуд кьван жегьилдиз къецепатан уьлквейра кIелиз куьмек ганай ва абурукай са шумуд кас машгьур алимар хьанай.
     Чи машгьур алим Гъалиб Садыкъиди «Лезги газетдин» 1996-йисан 1-ноябрдин нум­радиз акъудай вичин «Шейхерин шейх, имамрин муршид» тIвар ганвай макъалада кхьенвайвал, Гьажи Къамбаян Гьасан Алкьадаридин несилдихъ галаз мукьвавал авай. Кьиблепатан Дагъустанда виридалайни девлетлу кас ва машгьур арабист алим хьайи Гьажи Къуттай эфендидин хва Ханмегьамед Ханмегьамедова (ам Совет гьукуматдин сифте йисара Дагъустандин наркомрикай сад тир) лезгийрин сифтегьан генерал-лейтенант Балакиши Араблинскийдин руш Нагьибат ханум къачунай. Гьажи Къуттай эфендиди вичин стхадин хва Гьажи Къурбаназ Гьасан Алкьадаридин хтул Секинат гъанай. Абуруз кьве хва ва кьве руш хьанай. Абурун рухвайрикай Бейдуллагьан свас Гьажи Къамбаян хтул Аминат тир. Макъалада кхьизвайвал, «а девирда Яргун Гьажи Къамбай Лезгистанда лап девлетлу ксарикай сад тир».
     Али Каяева малумат гузвайвал, Гьажи Къамбая Кеферпатан Азербайжанда ва Кьиблепатан Дагъустанда вичин харжидалди 5 мискIин ва 4 мектеб эцигиз тунай. Яргундин мектебдин аялриз пекер ва ктабар къачудай, йикъа пудра тIуьн гудай вири харжар вичи чIугунай.
 
Гуьлхар ГУЬЛИЕВА
 

Комментарии к статье

Будьте первым кто оставит комментарий к статье.

Оставить комментарий

Имя:     Email:

Так же в этом номере
И чил хайи диге я Квахьзава чи хуьрер... Агалкьунрин рекье Чешне къалурзава Вирида дамахзава
Статьи из этой рубрики
РикIелай ракъурдач Винел акъудзавачир делилар Шабрандин тарих чирзава Генералдикай гьикI наиб хьанай? Tarixi ad bərpa olunmalıdır
ЦIИЙИ ТИЛИТ

РУБРИКИ

ПОЛЕЗНОЕ