Гьажи Къамбай
Тарихдин геле аваз  |  6(311) 2017      
     Дегь чIаварилай кьил кутуна девлетлу лезгийри кIеве авайбурун гъил кьадай, рекьер тухудай, муькъвер, мектебар, мискIинар эцигдай, кIелунал рикI алай жегьилриз куьмек гудай. Юкьван виш йисарин араб тарихчийри кхьизвайвал, Лезгандин (Лезгистандин) эмирри уьлкве душманрикай хуьниз, абадвилериз ва илимлувилиз кьетIендиз фикир гудай. Илимдихъ ялзавай жегьилар кIелун патал къецепатан вилаятриз ракъурдай. РагъэкъечIдай патан уьлквейра кIелзавайбур генани гзаф тир.
     Араб тарихчийрикай ибн Баттута ва Йакъута вири араб уьлквейриз,  гьакIни Туьркиядиз, Ирандиз, Юкьван Азиядин уьлквейриз сейли тир Имам Седреддин ал-Лезгидикай, Муса ибн Йусуф ибн Гьуьсейн ал-Лезгидикай, Ибрагьим ал-Лезгидикай, Гьаким ал-Лезгидикай, Абу-л Фадл ибн Али Философ ал-Лезгидикай ва маса машгьур лезги алимрикай малумат ганва. Эхиримжиди философиядай акьван чIехи алим тир хьи, 28 уьлкведа адаз «Философ» титул ганай.
     Юкьван виш йисара хьиз, ХVI-XIX асиррани гзаф лезги алимар хьанай ва абурузни илимдин кукIушриз хкаж жез девлетлу лезгийри мукьувай куьмек ганай. Ихьтин ксарикай сад ХIX виш йисан кьвед лагьай паюна ва ХХ виш йисан эвелра яшамиш хьайи гилан КцIар райондин Яргун хуьруьн эгьли Гьажи Къамбай тир.   Адакай сифте яз дагъустанви алим, гъилин хатIарин «Дагъустандин алимрин биография» ктабдин автор Али Каяева малумат ганва. Ада кхьенвайвал, Гьажи Къамбая Кьиблепатан Дагъустанда ва Кеферпатан Азербайжанда яшамиш жезвай цIуд кьван жегьилдиз къецепатан уьлквейра кIелиз куьмек ганай ва абурукай са шумуд кас машгьур алимар хьанай.
     Чи машгьур алим Гъалиб Садыкъиди «Лезги газетдин» 1996-йисан 1-ноябрдин нум­радиз акъудай вичин «Шейхерин шейх, имамрин муршид» тIвар ганвай макъалада кхьенвайвал, Гьажи Къамбаян Гьасан Алкьадаридин несилдихъ галаз мукьвавал авай. Кьиблепатан Дагъустанда виридалайни девлетлу кас ва машгьур арабист алим хьайи Гьажи Къуттай эфендидин хва Ханмегьамед Ханмегьамедова (ам Совет гьукуматдин сифте йисара Дагъустандин наркомрикай сад тир) лезгийрин сифтегьан генерал-лейтенант Балакиши Араблинскийдин руш Нагьибат ханум къачунай. Гьажи Къуттай эфендиди вичин стхадин хва Гьажи Къурбаназ Гьасан Алкьадаридин хтул Секинат гъанай. Абуруз кьве хва ва кьве руш хьанай. Абурун рухвайрикай Бейдуллагьан свас Гьажи Къамбаян хтул Аминат тир. Макъалада кхьизвайвал, «а девирда Яргун Гьажи Къамбай Лезгистанда лап девлетлу ксарикай сад тир».
     Али Каяева малумат гузвайвал, Гьажи Къамбая Кеферпатан Азербайжанда ва Кьиблепатан Дагъустанда вичин харжидалди 5 мискIин ва 4 мектеб эцигиз тунай. Яргундин мектебдин аялриз пекер ва ктабар къачудай, йикъа пудра тIуьн гудай вири харжар вичи чIугунай.
 
Гуьлхар ГУЬЛИЕВА
 

Комментарии к статье

Будьте первым кто оставит комментарий к статье.

Оставить комментарий

Имя:     Email:

Так же в этом номере
И чил хайи диге я Квахьзава чи хуьрер... Агалкьунрин рекье Чешне къалурзава Вирида дамахзава
Статьи из этой рубрики
РикIелай ракъурдач Чун гьикI муьтIуьгъарзавай? Bakıya köməyə gələn ləzgilər ЧIехи амадаг Чун гьикI муьтIуьгъарзавай?
ЦIИЙИ ТИЛИТ
№: 8(353)
декабрь, 2021

Скачать PDF

РУБРИКИ
Tarixin izi ilə
Gəncliyimiz – qürurumuz
Чи къагьриманар
Yubiley
Люди и судьбы
Шаирар
"Самур" - 30
Редакциядин дустар
Яран сувар
Qarabağ müharibəsi
Diqqət: İnsan taleyi!
İnam və iman
"Soyuq günəş"
ЦIийи фильм
Dünya xalqları
Чи тарих
Тарих авайвал
Müsahibə
Спасём планету
Dünya ləzgiləri
Дагъустан
Диктант
Чи кьегьалар
Редактордин гаф
Чи классикар
"Самур" - 20
Мах
ЦIийи ктабар
Жеч гьа!..
Dağıstan xalqları
И чил хайи диге я
Добрые вести
Milli Məclisə məktub
Новости Россотрудничества
Известные лезгины
Марагълу инсанар
Redaksiyaya məktub
Языки мира
Лезги чIалан месэлаяр
Квез чидани?
Известные лезгиноведы
Лезгияр вирина
Юбилей
SOS!!!
С верой в душе
"Самурдин мектеб"
Мораль
Чи адетар
Məşhur ləzgilər
Новости на все голоса
Чи хуьрер
Хъсан хабарар
Известные кавказоведы
Чи адетар
Yeniliklər
Чешне къачу!
Чакай кхьенай ...
Алимрин веревирдер
Çıxışlarımızın əks-sədası
Барка
Эпитафия
Ша, лезги чIалал рахан!
Хабарар
Тарихдин геле аваз
Поэзия
Харусенят
Этнография
Дагестан
Народы мира
Спорт
Инсанар, кьисметар
Редакциядиз чар
Чир-течир
Yeni kitablar
Фольклор
Чи сейлибур
Дайджест
Чи тавдин кIвал

ПОЛЕЗНОЕ