КъанатI
Мах Редактордин гаф  |  6(311) 2017      
     Пипин тарцин хъалхъамда диде цуцlулди вичин шараг ксурзавай. Гьикьван лайлаяр ягъайтIани, шумуд мах ахъаяйтlани шандакь ахвариз физвачир. Дидедин ван рикlяй тушир адан.
     - Ви ванцин хцIида кьван вуч я! Ада зи ахвар атIузва, - лагьана шарагди дидедиз хъел кваз.
     Диде галатна ахвариз фейила шараг мукай катна. Ам вичихъ иер ван авай, верцIи лайлаяр лугьуз алакьдай маса диде жагъурун патал рекье гьатна.     Хилерилай хилерал хкадариз, кьуьгъуьррин кьилив атана. Абурун дидедиз лагьана:
     - Кьуьгъуьр хала, вуна заз дидевал ийидани, вуна заз лайлаяр ягъадани?
     Кьуьгъуьр рази хьана. Гьатна цуцlул кьугъуьррин кьула. Абуру незвайбурукай цуцlулдизни пай гуз, адаз чан-рикl ийиз­вай. Йиф алукьайла абур кьуьзуь тарцин хъалхъамда авай муказ гьахьна. Диде кьуьгъуьрди шарагриз махар ахъайзавай.
     Ингье цуцlул адахъ яб акалдай гьалда авачир: гьар патахъай адан танда кьуьгъуьррин цацар акlизвай. Са герендилай цуцIулдилай гъейри вири ахвариз фена. «Ваъ, икI жедач! Ина ксана амукьайта, зи тан мур жеда», - лагьана акъатна ам мукай.
     Са герендилай ам тама вакIарин хизандал дуьшуьш хьана. Дидени кьве цIуьрнуьгъ лугьуз-хъуьрез, чилерал къатадиз авай. Цуцlул абурув агатна:
     - Вак хала, вуна заз дидевал ийидани? Зун тама ялгъуздиз ама, - лагьана тапрукь цуцlулди.
     Вакlаз шарагдин язух атана, адаз дидевал ийиз рази хьана. Вакlа вичиз гайи бебелукар тIуьна руфун тух хьайила цуцlулди жузуна:
     - Вуна заз йифиз лайлаяр ягъадани?
     - Акъваз, кlвенкlве са яд иличин чна чалай.
      Мад вучда кьван?! Вири гьиниз, цуцlулни гьаниз. Вакlар тамун юкьва авай лемкьедив ацlанвай са чIехи фурун патав атана. Вакlани адан цlуьрнуьгъри чеб тадиз вириз вегьена. Абуру це къатадунивай кьацIай стlалар кьуд патаз чкlизвай. Абуру цуцlулдизни эверна, ингье и кар цуцlулдин рикlяй тушир: «Ваъ, ибурукай заз хизан жедач. Зи иер хамунин гьайиф я», - лагьана катна цуцlул абурувай яргъаз.
     Тарцин хилел ацукьна хиялриз фена ам. Садлагьана векьерин арада къекъвез­вай къуьр акурла ада лагьана:
      - Къуьр хала, вуна заз дидевал ийидани? Зун тама ялгъуз ама.
     Къуьрез гъве­чIи цуцlулдин язух атана, ада ам вичихъ галаз тухвана. Мукав агакьайла ада вичин шапlайриз эверна. Къуьрерин хизан гзаф чlехиди тир.     Шарагри цуцlулдиз келем, газар, гъи­ле гьатай вуч хьайитIани гуз, гевилар къа­чузвай. Тlуьна кефияр къумбар хьайи 
къуьрер гьармад санал ярх хьана. Цуцlулни гьабурухъ галаз санал махпур векьерал ахвариз физвай. 
      Садлагьана диде къуьряй гьарай 
акъатна:
      - Аман, жанавур! Фад ката, вири мука чуьнуьх хьухь!
      КичIела зурзун акатай цуцlул вучдатlа тийижиз амай. Къуьрни шапlаяр тадиз кумадиз гьахьна. Цуцlул чкадилай юзадалди жанавурди адал вегьена. Ингье ничхирдин сарак акатайди цуцlулдин иер тумунин са пай хьана. Тараз акьахначиртlа, вайни-гьал хьанвай адан.
     Кичlевал алатайла цуцlулдиз таран кукlва са хилел пехърен чlехи муг акуна.
     Ада лагьана:
     - Пехъ хала, вуна заз дидевал ийидани? Зун тама ялгъуз ама, заз кичlезва.
      Пехъ рази хьана. Ада цуцlулдизни гьа вичин шарагриз хьиз чан-рикl ийиз, кlуфа аваз пепеяр, пlаркlвар гъизвай. Ингье цуцlулдивай абур нез жезвачир.       «Исятда за кьурай бебелукарни мереяр, шуьмягъарни кlерецар акI недай хьи!» - лугьуз фикирзавай ада. Гишила руфуни кьуркьурзавай цуцlул ахвариз физ тежез и къвалалай а къвалал элкъвезвай. Пехъре «Ваз вуч хьанва, вучиз ксузвач вун?»- лагьана жузурла, цуцlулди «Завай ксуз жезвач, вуна заз лайлай ягъ», - лагьана.
      - Хьурай ман! - ИкI лагьана пехъре лайлайдал илигна. Адан ванцикай тар юза хьана, пешер авахьна. Цуцlулдиз пехърен ванцикай гьикl кичlе хьанатlа, ам гурпна таран кIаник аватна.
      Кьил-кьилел хтайла цуцIулдиз вичин шарагрихъ галаз къугъвазвай сикl акуна.
     Ада сикlревай жузуна:
     - Сикl хала, вуна заз дидевал ийидани? Вуна заз лайлай ягъадани?
     Сикlрe разивал гана:
     - Вун хьтин иер цуцlулдиз лайлаяр ягъадачни бес? Ша, агат. Ви хамунин рангни гьа зи шарагриндаз ухшар я.
     Йиф алукьайла цуцlулдиз сикlревай лайлай кlан хьана. Сикlре иер ванцив лайлайрал илигна. Цуцlулди ахвариз физ-физ фикирзавай: «Им гьа заз кIандай иер ван я. Гьа ихьтин ванцихъ къекъвез­вай зун».
     Экуьнахъ сикlре цуцlул ахварай авудна:
     - Къарагъ, гъуьрчез фидай вахт хьанва. Къе ви нубат я.
     Гъуьрч вуч ятIа тийижир цуцlулди жузуна:
     - За вуч авуна кlанзава?
     - Атlа тарцин кукlушда авай муг акваз­вани ваз? Гьана авай какаяр са-сад кьаз агъуз вегь, чна абур кьан.
     Акьахна цуцlул тарциз. Ам мукьув агатайла, садлагьана кьилиз са ни ятlани кlуф ягъана. ТIалцIикай кьил элкъвей цуцlул мукан къенез аватна. Вилер 
ахъаяйла адаз вичин вилик тlиб акуна. Ада шарагдивай хъел кваз жузуна:
     - Цуцlулри мусанлай мукарай какаяр чуьнуьхзавайди я?
     - Сикlре зун алцурарна, за мад ихьтин кар хъийидач, - лагьана шехьна цуцlул.
     Садлагьана адан рикlе вичин диде акьуна. Адан ванцихъ, адан тапацрин чимивилихъ цlигел хьана шараг.
     Пашман хьанвай къанатI элкъвена вичин кlвализ хтана. Ам акурла диде цуцlул хвешила шехьна. Шарагди вичин дидедин гардан кьуна лагьана: «И 
дуьньяда ви ванцелай рикlиз чимиди авач кьван. Адан къадир заз гила чир хьана. Ви ванцив къведай ван авайди туш! Вуна заз лайлай ягъадани?»
 
АЗИЗРИН Севда

Комментарии к статье

Будьте первым кто оставит комментарий к статье.

Оставить комментарий

Имя:     Email:

Так же в этом номере
И чил хайи диге я Квахьзава чи хуьрер... Агалкьунрин рекье Чешне къалурзава Вирида дамахзава
Статьи из этой рубрики
Qubaya istirahətə Чешне яз къалурна ЧIехи хьанва Жегьилрин меркез Кьве гъвечlи аял
ЦIИЙИ ТИЛИТ

РУБРИКИ

ПОЛЕЗНОЕ