Вирида дамахзава
Фаида Гъаниева - 80 Барка  |  6(311) 2017      
     Вичин уьмуьр лезги чIалан илимдиз бахш авунвай и зурба алимдалди вирида дамахда. Хиналугъвийри гьатта ам чпин руш я лугьуда. Вучиз лагьайтIа са йисуз и дагъдин хуьре яшамиш хьайи, чкадин халкьдин чIал чирай, «Хиналугъ чIаланни урус чIалан словарь» туькIуьрай адан къилихрикай, савадлувиликай, дуьньякьатIунрикай Къуба­дин Хиналугъ хуьруьн агьалийриз акьван хуш атанва хьи, къедалди ина вирибуру адан тIвар гьуьрметдалди кьазва. Са вахтунда хиналугъви шаир Рагьим Алхаса адаз шиир бахшнай. Чи редакциядиз атайла и къелемэгьлиди гьамиша Фаида Гъаниевадикай ихтилатдай, алимдин хуьруьнбурухъ галаз гуьруьшар рикIел хкидай.
     Гьа икI, чепевияр ва къурушвиярни рикI алаз рахада адакай, ам тек ахцегьрин ваъ, чи рушни я лугьуда. Тек са «Лезги чIалан чепе диалект» ва «Лезги чIалан Къуруш нугъат» хьтин гзаф къиметлу илимдин эсерар кхьена лугьуз ваъ, гьакIни кIени къилихрин нурлу инсан я лугьуз. Хайи халкьдални хайи чIалал гзафни-гзаф рикI алай ватанперес я лугьуз. Фаида ханум чIалан материалар кIватIун патал гьи райондиз, гьи хуьруьз фенатIа, гьана экуь гелер туна. Чи зурба алим Унейзат Мейлановадихъ галаз санал Азербайжандин лезги ва будугъ хуьрера хьайилани, кьилди вич Кьиблепатан Дагъустандин Мацар, Гдум, Смугъул ва маса хуьрера хьайилани. 2011-йисуз «Лезги чIалан самур наречидин диалектар ва нугъатар (мацар, гдум, смугъул ва мичегь нугъатар)» ктаб чапдай акъудайла адалди тек са гьа хуьрерин агьалийри ваъ, вири лезгийри дамахна.
     Фаида Гъаниевадин лап чIехи илимдин кIвалахрикай сад 2004-йисуз Магьачкъалада чапдай акъудай «Лезги чIалан майишатдин хилериз талукь лексика» ктаб я. Ина алимди сифте яз лезгидалди набататрин, къушарин, гьайванрин, хуьруьн майишатдин крарин, эцигунрин, абурун паярин, эцигдай алатрин, итимрин ва дишегьлийрин пекерин тIварар ачухарзава, абуруз баянар гузва. КIелдайбурув лезгидалди халичачивилихъ ва сар акьалтIай гьалдиз гъунихъ галаз алакъалу терминология агакьарзава. Инсандин анатомиядихъ ва физиологиядихъ галаз алакъалу лексика системда твазва.
    Фаида ханум вичин уьмуьр тирвал гьикьван кIевера гьатнатIани, садрани четинвилериз муьтIуьгъ хьанач, ада гьамиша эхирдал кьван женг чIугуна. Аквадай-таквадай энгелри адаз гьамиша манийвал гана. Гьавиляй илимрин кандидатвилин диссертация фадлай гьазур ятIани, цIуд йис алатайдалай кьулухъ, 1980-йисуз Тифлисда хвена. 2005-йисуз докторвилин диссертацияни вири четинвилер рамна хвена ада.
    Фаида Гъаниева хъсан педагогни я. 25 йисалай гзаф вахтунда Магьачкъаладин 1-нумрадин гимназияда лезги чIалан тарсар гайи ам Дагъустандин Гьукуматдин Университетдани Дагъустандин Гьукуматдин Педагогикадин Институтда студентрин рикI алай муаллимдиз элкъвена.
    Гьа икI, илимдин лежберди йисар гьикI алатнатIани байихнач. Уьмуьрдин 80-гатфар алукьна. Тебрикзава чна халкьдин рикI алай алим, халисан лезги тават. Къуй адан уьмуьрдин 100 ва мадни гзаф йисар алукьрай! Чи чIалан илимдик пай кухтун паталди галатун тийижиз кIвалахдайвал!
«САМУР»
 

Комментарии к статье

Будьте первым кто оставит комментарий к статье.

Оставить комментарий

Имя:     Email:

Так же в этом номере
И чил хайи диге я Квахьзава чи хуьрер... Чешне къалурзава Агалкьунрин рекье Гьажи Къамбай
Статьи из этой рубрики
Аваз хьурай "Лезги газет"! Cедакъет Керимова - 60 «Сувар»у скоро 20 лет Халкьдиз бахш авур уьмуьр Müəllimiİmə İthaf
ЦIИЙИ ТИЛИТ

РУБРИКИ

ПОЛЕЗНОЕ