Къванерин сирер чирин
Чир-течир  |  3(308) 2017      
     Къванерин кхьинар чи эпиграфикадин тIимил чирнавай хел ятIани, икьван гагьди чаз абурай гзаф лезги тарихар чир хьанва. И рекьяй машгьур алимар Л.И.Лаврова ва А.Р.Шихсаидова тухвай ахтармишунар рикIел хкун бес я. Абурун куьмекдалди чав Рича, Гелхен, Хнов хьтин хуьрерай, гьакIни Кьурагьай, Ахцегьай ва маса чкайрай жагъай къванерин кхьинрай халкьдин араб ва монголрин девиррихъ галаз алакъалу тарихрикай са кьадар малуматар агакьна. 
    Заз кьилди X-XV виш йисарин кхьинрикай лугьуз кIанзава. Магьмуд Хиналугъвиди вичин «XIV- XV виш йисара Дагъустанда ва Ширванда кьиле фейи вакъиаяр» ктабда кхьенвайвал, Кьурушдал, Хнова ва маса лезги хуьрера араб девирдиз талукь гзаф саркофагар (нехишар ва арабдалди кхьинар алай кьилин къванер) ава. И факт 1874-йисуз Къу­рушдал хьайи академик А.Беккерани тестикьарнай. Гуь­гъуьнлай и хуьруьн XIV виш йисаз талукь са сурун кьилин къванцел алай кхьинар винел акъатна: «Монголрихъ галаз женгина телеф хьана».
     Хнов хуьре XII виш йисаз талукь са саркофагдал кхьенва: «Уьмуьр чIур жезва, вахт лагьайтIа, цIийи жезва». Садбуру и кхьинар арабри хуьруьз басрух гунихъ галаз алакъалу ийизва. Гьайиф хьи, алай вахтунда чахъ ихьтин къванерин кхьинар винел акъудна чирдай пешекарар авач. Совет гьукуматдин вахтунда чи хуьрерай албан кхьинар алай гьикьван къванер чуьнуьхна. Гьа икI, гьикьван лезги тарихарни квахьна. Къайгъу къалур тавуртIа, чи X-XV йисариз талукь саркофагарни квахьда. Ша санал гъил-гъиле гана чна чи къва­нерин сирер чирин.
 
Загьир АСВАРОВ,
Дагъустан Республикадин
Дербент шегьер
 

Комментарии к статье

Будьте первым кто оставит комментарий к статье.

Оставить комментарий

Имя:     Email:

Так же в этом номере
И чил хайи диге я Яран сувар, жуван сувар Редакцияди мугьманар кьабулна Для сохранения языка Мубарак
Статьи из этой рубрики
Кавказ Иер жезва КцIар ЦIийи журнал Avar şairi ilə görüş КIватIалдик вужар квай?
ЦIИЙИ ТИЛИТ
№: 8(353)
декабрь, 2021

Скачать PDF

РУБРИКИ
Tarixin izi ilə
Gəncliyimiz – qürurumuz
Чи къагьриманар
Yubiley
Люди и судьбы
Шаирар
"Самур" - 30
Редакциядин дустар
Яран сувар
Qarabağ müharibəsi
Diqqət: İnsan taleyi!
İnam və iman
"Soyuq günəş"
ЦIийи фильм
Dünya xalqları
Чи тарих
Тарих авайвал
Müsahibə
Спасём планету
Dünya ləzgiləri
Дагъустан
Диктант
Чи кьегьалар
Редактордин гаф
Чи классикар
"Самур" - 20
Мах
ЦIийи ктабар
Жеч гьа!..
Dağıstan xalqları
И чил хайи диге я
Добрые вести
Milli Məclisə məktub
Новости Россотрудничества
Известные лезгины
Марагълу инсанар
Redaksiyaya məktub
Языки мира
Лезги чIалан месэлаяр
Квез чидани?
Известные лезгиноведы
Лезгияр вирина
Юбилей
SOS!!!
С верой в душе
"Самурдин мектеб"
Мораль
Чи адетар
Məşhur ləzgilər
Новости на все голоса
Чи хуьрер
Хъсан хабарар
Известные кавказоведы
Чи адетар
Yeniliklər
Чешне къачу!
Чакай кхьенай ...
Алимрин веревирдер
Çıxışlarımızın əks-sədası
Барка
Эпитафия
Ша, лезги чIалал рахан!
Хабарар
Тарихдин геле аваз
Поэзия
Харусенят
Этнография
Дагестан
Народы мира
Спорт
Инсанар, кьисметар
Редакциядиз чар
Чир-течир
Yeni kitablar
Фольклор
Чи сейлибур
Дайджест
Чи тавдин кIвал

ПОЛЕЗНОЕ