«Тапан Дербентнаме»
Тарихдин геле аваз  |  1(295) 2016      
     1862-йисуз Н.В.Ханыкова «Азиатский журналдиз» Дагъустанда ислам пайда хьуникай ихтилатзавай, автордин тIвар къалур тавунвай са эсер акъуднай. Гуьгъуьнлай и эсердиз «Абу Муслиман тарих» тIвар ганай. Машгьур урус тарихчи В.Ф.Минорскийди лагьайтIа, и ктабдиз «Тапан Дербентнаме» тIвар гана кхьенай: «Ханыкован «Тапан Дербентнаме» «Ахтынамедай» къачунвай кIус хьунухь мумкин я.»
      «Абу Муслиман тарихдин» 8 сиягьдикай ибарат тир текстер винел акъатнава. Абурукай гзафбур лезги хуьрерай жагъанвайбур я. Са текст сифте яз 1957-йисуз машгьур лезги алим, тарихдин илимрин доктор, профессор А.Р.Шихсаидова винел акъудна куьчарнава.
     Н.В.Ханыкова чапдай акъуднавай текстинай аквазвайвал, XVI виш йисан кьвед лагьай паюна кхьенвай и ктабда лезгийрин тарихдикай гегьеншдиз малуматар ганва. Ина Абу Муслима Ширванда ва Кьиблепатан Дагъустанда, Шалбуз дагъдин патарив лезгийрихъ галаз тухвай дявейрикайни кхьенва. Ктабда къалурнавайвал, Ширвандин вири эмирар кукIварна вичиз муьтIуьгъарай Абу Муслима Лезгистандин Кьурагь вилаятдин агьалийрив ислам дин кьабулиз тун патал 7 йисуз абурухъ галаз женг чIугунай. ГьакI ятIани адавай лезгияр эхирдалди муьтIуьгъариз хьаначир. Гуьгъуьнлай ада Рича хуьрел ва Дербентдал вегьенай. 
     Ктабда гьакIни Абу Муслима Кара Куьре хуьре, Ахцегьа гьикI мискIинар эцигиз тунатIа кхьенва. Адан хва Сейфеддин Микрагъа Самсаман кьушундиз гьикI уфтан хьанатIа къалурнава. Гьа са вахтунда Къуруш, Хнов, Рутул, Шиназ, ЦIахур, Тала, Гелхен хьтин хуьрерикай, Къуба ва Кьурагь шегьеррикай ганвай малуматрини чпихъ ялзава.
     «Абу Муслиман тарихда» гьакIни ислам теблигъ авун патал лезги хуьрериз фейи Абу Муслиман хва Санджабан рухвайрикай кхьенва. Абурукай Юсуфа Къурушдал, Несреддина ва Рамадана Хнов ва Рутул хуьрера, Мегьамеда Шиназ хуьре, Жамала Къуба вилаятда, Абдуллагьа Кьурагьдал, Гьемзеди Рича, Али Бархута Макьа хуьрера чпиз кIвал-югъ авунай. Юсуфан 4 хцикай Агъажан Штулдал, амайбур Къурушдал яшамиш хьанай. Абурун сихилдай тир Сейфеддина Къубада, Рамадана Дигагьдал, Юсуфа Мучугъа, Жамала Муругъа, Умара ва Мегьамеда Ахцегьа, Рамалдана Уьнуьгъа бине кутунай. 
Ктабда лезгийрин тарихдиз талукь маса делиларни гьатнава. Чара-чара хуьрера арабрихъ галаз кьиле фейи женгерикай марагълу малуматар ганва. 
 
 
 

Комментарии к статье

Будьте первым кто оставит комментарий к статье.

Оставить комментарий

Имя:     Email:

Так же в этом номере
И чил хайи диге я Бакуда лезги караоке РикIериз экв чукIурзавайди Открылся дом дружбы Зун гъурбатдиз акъатна
Статьи из этой рубрики
РикIелай ракъурдач Чун гьикI муьтIуьгъарзавай? Bakıya köməyə gələn ləzgilər ЧIехи амадаг Чун гьикI муьтIуьгъарзавай?
ЦIИЙИ ТИЛИТ
№: 8(353)
декабрь, 2021

Скачать PDF

РУБРИКИ
Tarixin izi ilə
Gəncliyimiz – qürurumuz
Чи къагьриманар
Yubiley
Люди и судьбы
Шаирар
"Самур" - 30
Редакциядин дустар
Яран сувар
Qarabağ müharibəsi
Diqqət: İnsan taleyi!
İnam və iman
"Soyuq günəş"
ЦIийи фильм
Dünya xalqları
Чи тарих
Тарих авайвал
Müsahibə
Спасём планету
Dünya ləzgiləri
Дагъустан
Диктант
Чи кьегьалар
Редактордин гаф
Чи классикар
"Самур" - 20
Мах
ЦIийи ктабар
Жеч гьа!..
Dağıstan xalqları
И чил хайи диге я
Добрые вести
Milli Məclisə məktub
Новости Россотрудничества
Известные лезгины
Марагълу инсанар
Redaksiyaya məktub
Языки мира
Лезги чIалан месэлаяр
Квез чидани?
Известные лезгиноведы
Лезгияр вирина
Юбилей
SOS!!!
С верой в душе
"Самурдин мектеб"
Мораль
Чи адетар
Məşhur ləzgilər
Новости на все голоса
Чи хуьрер
Хъсан хабарар
Известные кавказоведы
Чи адетар
Yeniliklər
Чешне къачу!
Чакай кхьенай ...
Алимрин веревирдер
Çıxışlarımızın əks-sədası
Барка
Эпитафия
Ша, лезги чIалал рахан!
Хабарар
Тарихдин геле аваз
Поэзия
Харусенят
Этнография
Дагестан
Народы мира
Спорт
Инсанар, кьисметар
Редакциядиз чар
Чир-течир
Yeni kitablar
Фольклор
Чи сейлибур
Дайджест
Чи тавдин кIвал

ПОЛЕЗНОЕ