Лезги Манаф
Поэзия  |  1(284) 2015      
     Играми редакция! «Самур» газетди чи эдебиятдик чIехи пай кутазва. Алатай йисара ада вишералди халкьдин мецин эсерар кIватIна, икьван гагьди чаз тийижир шумудни са шаирар, ашукьар, чIалан устадар винел акъудна. Гьа и кар фикирда кьуна зани квез Лезги Манафакай кхьин къетI авуна. Ам XIX виш йисан ашукьрикай я. Авайвал лугьун хьи, чавай гьеле дегь чIаварни, юкьван виш йисар санихъ, гьа кьве виш йис инлай вилик уьмуьр авур шаирарни ашукьар бегьемвилелди винел акъудиз хьанвач. Мисал яз заз чпин тIварар чи чIехибурувай ван хьайи Лезги Манаф, Хьили Масан, Цилинг Бука, Лезги Къурбан, Мирзе Жабраил, КIелет Багъир хьтин устадар къалуриз жеда.
     Жува юкьван мектебда кIелдайла заз чи хуьруьн яшлубурувай ашукь Манафакай ван хьанай. Адан жуваз ван хьайи са чIал гилалди зи рикIел алама. Дуьшуьшдай хьиз, Къуба пата муаллимвиле кIвалахдайла заз ашукьдикай са бязи делилар гьатна. На лугьумир, адакай чи чIехи камалэгьли, вири Къафкъаздиз сейли алим ва шаир Гьасан Алкьвадарвидини вичин «Диван ал-Мамнун» ктабда кхьенва кьван. 
     1913-йисуз Темирхан-Шурада М.Мавраева чапдай акъудай и ктабдин «Йикъарган» тIвар ганвай паюнин 146-чина кхьенва: «Чун кьве гьафте кьван Царицындин дустагъханада хвена. Ина Къафкъаздин чара-чара пипIерай гъанвай дустагъ мусурманар хуьзвай. Абурун арада вич Будугъй тир Абдулкъафар тIвар алай са кьегьал къачагъ авай. Ам вичин ва къунши хуьрера гзаф нуфуз авай кас тир. Ина лугьуз тежедай кьван рикIиз хуш ван авай, вичин сенятдин чIехи устад, Ширвандин лезгийрикай тир ашукь Манафни хуьзвай. И дустагъханада манияр лугьун къадагъа авунвачир ва гьавиляй Манафавай адан чуьнгуьр къахчунвачир. Адавай вун вучиз кьунвайди я лагьана жузурла жаваб гудачир, чуьнгуьр хурал кьуна мани лугьудай. Адан ван ва лугьузвай манияр акьван иер тир хьи, инсандин гьиссерал звал гъидай. И манийри чи фикиррал нур хъичирдайвал гъамни гъидай. Ина чун паталди виридалайни чIехи теселли адан манияр тир. Гагь-гагь ада завай вичин маьамар патал чIалар теснифун тIалабдай…» Марагълу я хьи, Гьасан Алкьвадарвиди Манафан тIалабуналди кхьей са шиир туьрк ва фарс чIаларал «Диван ал-Мамнунда» гьатнава. 
     Гьайиф къведай кар ам я хьи, икьван гагьди ашукь Манафакай делилар жагъурна винел акъудиз хьанач. Ам вуж кас тир? Вучиз дустагъ авунвайди тир? Адахъ гьихьтин чIалар авай? И суалриз жавабар кIанзава. Са гафни авачиз, ибур кьил акъуддай ксарин хиве авай крар я ва абуру и месэладикай фагьум тавуна же  
     За квез Лезги Манафан «Авач» шиир ракъурзава. А шиирдай ашукьдин гьалар, ам дустагъда хьайи чкайрин тIварар чир жезва. Шиирда гьатнавай «амана» гаф «къимет», «гьас» «таъсиб чIугвадайди» лагьай чIал я.    
 
     Лезги Манаф
 
     Авач
 
Кьил алачиз чкIизва и замана, 
Зун хьтиндаз авач ина амана, 
Шумудни сад ван алачиз акIана,
Са рикI кудай бенде авач, кас авач.
 
КукIварзава азгъунри чун пехъидиз,
Аман тагуз кIусни Ширван, Шекидиз.
Эл кIарарай акъатзава михьидиз,
Са гъил кьадай бенде авач, гьас авач.
 
Лезги Манаф зарул хьана мазан яз,
Суьргуьндава вич ругуд кьил хизан яз.
Акур эллер Дербент, Тамбов, Казан яз,
Са рехъ хуьдай диде авач, свас авач.

Комментарии к статье

Будьте первым кто оставит комментарий к статье.

Оставить комментарий

Имя:     Email:

Так же в этом номере
и чил хайи диге я РикIелай ракъурдач Елабугадин дамах Решадан шегьре рехъ “Квахьай йикъарган” кIелайла...
Статьи из этой рубрики
Женгера фейи уьмуьр СтIал Сулейманаз гуьмбет хкажна Лезги чIал кIанарзава Са маса тIям ава Ватандин чилихъ “Квахьай йикъарган” кIелайла...
ЦIИЙИ ТИЛИТ
№: 8(353)
декабрь, 2021

Скачать PDF

РУБРИКИ
Tarixin izi ilə
Gəncliyimiz – qürurumuz
Чи къагьриманар
Yubiley
Люди и судьбы
Шаирар
"Самур" - 30
Редакциядин дустар
Яран сувар
Qarabağ müharibəsi
Diqqət: İnsan taleyi!
İnam və iman
"Soyuq günəş"
ЦIийи фильм
Dünya xalqları
Чи тарих
Тарих авайвал
Müsahibə
Спасём планету
Dünya ləzgiləri
Дагъустан
Диктант
Чи кьегьалар
Редактордин гаф
Чи классикар
"Самур" - 20
Мах
ЦIийи ктабар
Жеч гьа!..
Dağıstan xalqları
И чил хайи диге я
Добрые вести
Milli Məclisə məktub
Новости Россотрудничества
Известные лезгины
Марагълу инсанар
Redaksiyaya məktub
Языки мира
Лезги чIалан месэлаяр
Квез чидани?
Известные лезгиноведы
Лезгияр вирина
Юбилей
SOS!!!
С верой в душе
"Самурдин мектеб"
Мораль
Чи адетар
Məşhur ləzgilər
Новости на все голоса
Чи хуьрер
Хъсан хабарар
Известные кавказоведы
Чи адетар
Yeniliklər
Чешне къачу!
Чакай кхьенай ...
Алимрин веревирдер
Çıxışlarımızın əks-sədası
Барка
Эпитафия
Ша, лезги чIалал рахан!
Хабарар
Тарихдин геле аваз
Поэзия
Харусенят
Этнография
Дагестан
Народы мира
Спорт
Инсанар, кьисметар
Редакциядиз чар
Чир-течир
Yeni kitablar
Фольклор
Чи сейлибур
Дайджест
Чи тавдин кIвал

ПОЛЕЗНОЕ