«Али ва Нино» лезги чIалал ЦIийи ктабар  |  6(351) 2021  |  САМУР
    Азербайжандин тIвар-ван авай къелемэгьли Мугьаммад Асад бегдин (Къурбан Саидан) «Али ва Нино» эсердиз лайихлу къимет гайи Европадин ва Америкадин Садхьанвай Штатрин эдебиятдин критикри и роман ХХ виш йисан виридалайни хъсан романрикай сад я лагьанай. Эсердин лейт-мотив дуьньяда, Закъафкъазияда ва Азербайжанда чIехи тарихдин вакъиаяр кьиле фейи вахтунда чеб-чпел ашукь хьайи кьве жегьилдин – азербайжанви Али хан Ширванширан ва гуржи руш Нино Кипианидин кIанивилин гьиссерикай туькIуьр хьанватIани, авторди абурун кIанивал рикIелай тефир чIехи муьгьуьббат хьиз къелемдиз къачунва. И муьгьуьббат тек са романдин игитрин кIанивилин михьи гьиссерихъ галаз ваъ, гьакIни абурун хайи чил ва хайи Ватан кIан хьунихь, жуван халкьдалди дамах авунихъ, азадвал патал женг чIугунихъ галаз алакъалу я. Гьавиляй и муьгьуьббатдиз кIанивилин чIехи ивир лугьуз жеда. 
   Кьве жегьилдин кIанивал эхирдай уьмуьрдин умуд кумачир нотайралди тамам жезватIани, Али хан Ширваншир Азербайжандин Демократиядин Республика патал женгера кьегьалвилелди терг хьуни рубабдин цIугъди хьиз рикI атIузватIани эсер икI акьалтIуни кIелдайди руьгьдай вегьизвач, акси яз, адаз Ватандин азадвал патал цIийи женгериз, кьегьалвилер къалуриз эвер гузва.
   Авторди эсердин игитри Азербайжандин, Гуржистандин, Дагъустандин, Ирандин шегьерра ва хуьрера чкадин агьалийрихъ галаз хуш рафтарвилер авунихъ, чара-чара халкьариз лайихлу къимет гунихъ, гилан девирда хьиз алатай вахтарани азербайжанвияр маса миллетрин векилрихъ галаз санал ислягьвилелди яшамиш хьунихъ, эрменийрин хиянаткарвал русвагь авунихъ, Анвар паша кьиле аваз туьрк аскерар азербайжанви стхайриз куьмек гун патал атунихъ галаз алакъалу вакъиаяр авайвал ва гегьеншдиз къелемдиз къачунва. 
   «Али ва Нино» эсерди гьакIни чара-чара халкьарин арада дуствал мягькемарунин важиблувал теблигъ авуналди кIелдайди вичихъ ялзава. Гьавиляй и романдиз мультикультурализмдин рекьяй вири дуьньядиз чешне къалурзавай Азербайжан Республикадин 
къенин милли сиясатдихъ галаз кьазвай лайихлу эсер хьиз къимет гуз жеда.
   Ихьтин къиметлу эсер лезги чIалаз элкъуьрун патал тIвар-ван авай къелемэгьли Муьзеффер Меликмамедова гзаф зегьмет чIугунвайди гьасятда чир жезва. Азербайжан ва урус къелемэгьлийрин гзаф эсерар лезги чIалаз пешекарвилелди элкъуьрнавай М.Меликмамедован и таржумадизни цIийи агалкьун хьиз къимет гуз жеда. Адалай автордин хатI хвена, лезги чIалан мумкинвилерикай хъсандиз менфят къачуна гьар са жумла, гьар са абзац авайвал элкъуьриз алакьнава. Гьавиляй лезгидалди романдин чIал фасагьатлуди ва кIелдайбур хъсандиз гъавурда акьадайди хьанва. 
 
«САМУР»