DİLÇİLİK ELMİNƏ TÖHFƏ Yeni kitablar  |  2(339) 2020  |  SAMUR
   Müasir Azərbaycan ədəbi dilinin getdikcə daha da zənginləşdiyi bir vaxtda dövrün leksikasını əks etdirən yeni ikidilli lüğətlərin hazırlanması son dərəcə vacibdir. Respublikamız müstəqillik qazandıqdan sonra digər sahələrdə olduğu kimi, dilçilik sahəsində də böyük inkişaf vardır. Bu müddət ərzində Azərbaycan dilinin lüğət tərkibi xeyli zənginləşmişdir. Azərbaycan və ləzgi dilçiliyində ilk təşəbbüs olaraq tərtib edilmiş və bu günlərdə “Azərbaycan” nəşriyyatı tərəfindən nəfis tərtibatla nəşr olunmuş “Azərbaycanca-ləzgicə lüğət” məhz dilçilik sahəsindəki son nailiyyətlər nəzərə alınmaqla hazırlanmışdır.
   Beş il ərzində hazırlanmış yeni lüğətin tərtibçiləri 2015-ci ildə “Ləzgicə-azərbaycanca lüğət”i çap etdirmiş qələm sahibləri Sədaqət Kərimova və Müzəffər Məlikməmmədovdur. Lüğətə Rusiya Təbii Elmlər Akademiyasının akademiki, filologiya elmləri doktoru, professor Əhmədulla Gülməhəmmədov, Rusiya Pedaqoji və Sosial Elmlər Akademiyasının akademiki, pedaqoji elmlər doktoru, professor Əjdər Ağayev və filologiya elmləri doktoru Faida Qəniyeva rəy vermişlər.
   Geniş oxucu kütləsinə təqdim olunan “Azərbaycanca-ləzgicə lüğət” bu sahədə ilk böyük nəşrdir. Yeni lüğət öz qarşısına Azərbaycan dilini öyrənənlərə, habelə Azərbaycan dilindən ləzgi dilinə tərcümə ilə məşğul olanlara kömək etmək məqsədi daşıyır. Lüğətin Azərbaycan ədəbi dilinin sözlərini araşdıranlara da köməyi olacaqdır.
Yeni lüğət tərtib edilərkən 1950-ci ildən indiyədək nəşr olunmuş rusca-azərbaycanca, rusca-ləzgicə, həmçinin azərbaycanca-rusca, ləzgicə-rusca lüğətlərdən, həmin dillərdə çapdan çıxmış orfoqrafiya lüğətlərindən və izahlı lüğətlərdən istifadə olunmuşdur.
   Lüğətə əsasən müasir Azərbaycan ədəbi dilinin leksikası daxil edilmişdir. Həmçinin burada keçmiş dövrlərə aid bədii ədəbiyyatda təsadüf edilən bir çox sözlər (klassik ədəbiyyatda işlənən sözlər, elmi və texniki terminlər, məhəlli sözlər və s.) də öz əksini tapmışdır. Çox az işlənən yaxud da heç işlənməyən bir sıra sözlər, eyni zamanda müasir ədəbi dildə işlənən, lakin dilin saflığına xələl yetirən, onun qanunları ilə uzlaşmayan sözlər lüğətə daxil edilməmişdir.
   Lüğətdə Azərbaycan dilində işlənən idiomatik ifadələrə, frazeoloji tərkiblərə geniş yer ayrılmışdır. Onların ləzgicə müvafiq qarşılığı, bu kimi qarşılıq olmadıqda isə izah şəklində tərcüməsi verilmişdir.
   Bütün Azərbaycan sözlərinin yanında nitq hissələrini göstərən qrammatik işarələr, lazım gəldikdə, sözlərin hansı sahədə işləndiyini bildirən stilistik və s. işarələr qoyulmuşdur.
   Təqdim olunan lüğət əsasən tərcümə lüğətidir. Buna baxmayaraq, izahlı lüğət ünsürləri də saxlanmışdır.
   Azərbaycan oxucusuna ləzgi əlifbası, dili və xalqı haqqında daha geniş məlumat çatdırmaqdan ötrü lüğətə ilk dəfə olaraq “Ləzgi dili”, “Ləzgi əlifbası tarixindən” və “Ləzgilər” adlı oçerklər daxil edilmişdir.
   Lüğət Azərbaycan və ləzgi dillərini öyrənənlərə böyük töhfədir.
 
“Samur”