Сувариз элкъвена Дагестан  |  4(330) 2019  |   Гуьзел Межидова, СтIал Сулейманан Райондин Лезги ЧIалан Муаллимрин Ассоциациядин кьил.
    Алай йисан 18- майдиз СтIал Сулейманан ватан тир адан тIвар алай райондин Агъа СтIал хуьре зурба мярекат кьиле фена.
 
     СтIал Сулейман халкьди ви­чи хана арадиз гъанвай, маш­гьур­вилив анжах Советрин гьу­куматдин девирда агакьай халис хал­кьдин шаиррин жергедик акат­зава. Хайи халкьдин фагьумар-фи­кирар, адан шадвилер ва паш­манвилер шаирдив агакьна, абур чпин хъуьтуьлвилин ва цIи­­йи­ви­лин жигьетдай есирда тва­дай хьтин таъсирлу чIалариз-ма­ний­риз элкъвена. Манидардин ала­кьунри мадни девлетлу авунвай абур, рекьин тийиз яшамиш хьун патал, элкъвена халкьдин яцIариз фена. Амма Сулейманан шиирриз лайихлу гьуьрмет неинки чпин дагълара акуна. Таржума ийи­дайла гьеле къимет агъузни хьан­вай а шиирар кIелиз, шадвал та­вурди, иервилиз ва маналувилиз мягь­телардай бендерал ашукь та­хьай­ди чакай вуж я?
Михаил ШОЛОХОВ
 
     Вичихъ аламатдин алакьунар авай Сулеймана халкьдин дердияр, гуьгьуьлар гзаф камаллувилелди ва устадвилелди ачухарзава. Су­леймана яратмишзавай хьтин ша­ирвилин жавагьирар ярат­миш­дай алакьунар авай инсанар куьне хуьх.
 
Максим ГОРЬКИЙ
 
     Лезги эдебиятди къвердавай мад­ни чIехи камар къачузва. Адан кьиле шииратдин гзаф зур­ба ва бажарагълу сердер СтIал Су­лейман акъвазнава.
 
Николай ТИХОНОВ
 
     Вичин хур илгьамдин булахдиз элкъвей, хуралай шиирар лугьудай алакьунралди элдин патай чIехи гьуьрмет къазанмишай СтIал Сулейман датIана хайи халкьдин дер­дий­рикай хабар кьур, халкь па­талди яшамиш хьайи ша­ир я. Ада «Халкьдин ша­ир» тIвар дуьшуьшдай къа­чуначир. Халкь кIан хьайиди халкьдизни кIан жеда лугьуда. «Хва хьун патал ватандин халис, за жуван буржи акъудда кьилиз», - лагьанай Су­лей­мана. Уьмуьрдин эхирдалди чи чIалан устад вичин гафариз вафалу яз амукьнай. Вичел гьикьван четинвилер гьалтнатIани, ам  михьи фикирар, кьакьан руьгь гваз амукьнай. 
     Дуьньяда гьалтзавай гьахъсузвилериз акси яз ада вичин хци эсерар яракьдиз элкъуьрнай. Сулеймана девирдин гьа­ла­рикай кичIе тахьана вичин ван хкажнай. «Эгер инсан халис шаир ятIа, адавай кисна акъвазиз жедач. Ам халкьдин хъсан крарал шад я, пис крарал - пашман», - лагьанай чIехи шаирди. 
     Шаирдин шииратдин чирагъдин экв йис-сандивай, девиррилай девирралди генани экуь жезва.  Гьа и карди мад гъи­лера субутзава хьи, адан жавагьирар хьтин эсерар датIана гележег несилрал агакьда.
     Сулейманан фикирар къе яшамиш жезва. Абур кIел тийизвай, адан шиирри дамах кутазвачир са лезгини авач. Алай йисан 18- майдиз Сулейманан ватан тир адан тIвар алай райондин Агъа  СтIал хуьре кьиле фейи зурба мярекатди и кар мад сеферда субутна. Иниз  Дагъустандин чара-чара пипIерай, гьакIни къецепатан республикайрай  гзаф мугьманар атанвай. Шаирдин 150 йисаз талукьарнавай мя­рекат  вини дережада аваз, чIехи сувар хьиз,  шад гьалара кьиле фена. Мярекат Су­лейманан музей авай гзаф иер багъда хкажнавай шаирдин гуьмбетдин вилик  цуьквер эцигуналди гатIунна. Идалай гуьгъуьниз мугьманри ша­ирдин цIийи кьилелай туькIуьрнавай музейдиз килигна. Инин гзафни-гзаф марагълу экс­по­нат­рихъ галаз та­ниш хьайи абу­ру чпин гьейранвал къа­­лур­на.
Мярекат ачу­ха­рай СтIал Су­лей­ма­нан ра­йон­­дин кьил, чи зурба алим Нариман Абдул­му­­­талибов ра­йон­дин агьа­­лийри шаирдин тIвар­цIел­ди да­ма­хуникай, адан ирс хуь­никай, ге­ле­жег несилрал ага­кьарун патал ийизвай кра­ри­кай рахана.
     Дагъустандин Зарийрин Со­юздин кьил Ме­гьа­мед Агьмедова СтIал Сулейман вири Дагъустан дуьньядиз чирай шаир тирди мецел гъана.
Россиядин За­рий­рин  Союз­дин идара­дин сек­ре­тарь, ша­ир  Иван Голубничий, Да­гъус­тан Рес­пуб­ли­кадин халкьдин де­­­пу­­тат, ака­де­мик Гьа­­мидуллагь Мегьа­ме­­­дов ша­ирдин ярат­мишунрин кье­тIен­­ви­лерикай рахана.
     Азербайжандай атай мугьман, ша­ир ва композитор Седакъет Ке­римовади зулуз Сулейманан юбилей Бакудани къейд ийида лагьана ва шаирдин икьван гагьди санани чап тахьай са шиир кIелна. 
     Дагъустандин халкьдин шаир Ба­гьа­удин Овчинова, Дагъус­тандин Гьу­­­куматдин милли политикадай ми­­нистр Энрик Муслимова,  Дагъус­тан Республикадин Халкьдин Собра­ни­дин седридин заместитель Магьмуд Магь­му­дова, СтIал Сулейманан тIва­­рунихъ галай Лезги Драмтеатрдин ди­ректор Динара Эминовади,  профессор Мегьамед  Ме­гьамедова, Ярославл ше­гьер­дай атай мугьман, кхьираг Мамед Ха­лилова,  «Лез­ги газетдин» кьилин ре­дактор Ме­гьа­мед Ибрагьимова чIе­хи шаирдин ярат­ми­шунрин кьетIен­ви­лерикай ма­рагълу фак­тар гъана.
     СтIал Сулейманан музейдин ди­рек­тор Лидия Стальскаяди мярекатдиз атан­вайбуруз шаирдин мукьва-кьилийрин тIвар­цIелай разивал къалурна. Ахпа кIватI хьанвайбуру чIехи шаир СтIал Су­лей­манан ванцихъ яб акална. Су­лейман бу­­бадин 150 йисаз бахшнавай мярекат  кон­­цертдалди давам хьана. 
                                                              Гуьзел Межидова,
                      СтIал Сулейманан Райондин 
Лезги  ЧIалан Муаллимрин 
Ассоциациядин кьил.