Илгьамдин зар алайди Поэзия  |  6(277) 2014  |  «Самур»
    ТIвар-ван авай зари, халисан ватанперес, халкьдин патай гьуьрмет къазанмишнавай Сажидин Саидгьасанов жегьил къелемэгьлияр патал чешне я. С.Саидгьасанов 1933-йисан 2-майдиз СтIал Сулейманан райондин Агъа СтIал хуьре дидедиз хьана. Хуьруьн юкьван мектеб ва Дагъустандин Гьукуматдин Университетдин филологиядин факультет акьалтIарна, лезги чIалан ва эдебиятдин муаллимвиле кIвалахал акъвазна. Зари Дагъустан Республикадин медениятдин лайихлу кIвалахдар, ДР-дин халкьдин образованидин кIвенкIвечи, РФ-дин Кхьирагрин КIватIалдин уьзви я. Ада «Куьредин ярар» тIвар алай медениятдин макан тешкилуна мукьувай иштиракна.
      С.Саидгьасанов «Вун накь вучиз атаначир?», «КIватIи-кIватIаш», «Аламатар», «Зуьрнедин ван алаз», «НуькI хала» ва маса шииррин ктабрин, гьакIни «Ашукь Уьзден» повестдин автор я. Адан шиирар урус ва украин чIалариз элкъуьрнава, «Правда» газетда, «Крокодил», «Колобок», «Дошкольное воспитание» журналра чап хьанва. Ада гьакIни райондин ва республикадин газетрин мухбирвални ийизва. 
      Къени къилихрин инсан тир, вичел илгьамдин зар алай  Сажидин Саидгьасанов ара датIана поэзиядин женгина авай зарийрикай я.
 
 

Сажидин Саидгьасанов

Шагь я Шарвили

Девиррин таж хкажнавай цавариз,
Хайи югъни элкъуьрнавай сувариз,
Гьич уьмуьрлух фин тийидай ахвариз, 
Дуьнья гьейран авур гьунардарвили; 
Аламатар тешпигь хьанвай махариз, 
Къадим лезги халкьдин шагь я Шарвили!
 
Шагьни Шалбуз, Китин дагълар кьакьан тир,
Азадвилин женгчивал – чи Къуръан тир,
Ч1ехи Кавказ, Азияни Юкьван тир, 
Дуьнья гьейран авур инсандарвили; 
Алпанистан патал пайгьамбар кьван тир,
Къадим лезги халкьдин шагь я Шарвили!
 
Са-садбурухъ ава багьа чухваяр, 
Масадбурухъ: ханар, беглер, кавхаяр,
Чахъ халкь хуьдай ава игит рухваяр,
Дуьнья гьейран авур аяндарвили;
Кьакьан аршдиз хкаж авур архаяр,
Къадим лезги халкьдин шагь я Шарвили!
 
Азадвилихъ фидай четин рекьерин,
Руьгьдин чешме къагьриманрин рик1ерин,
Суйдиз ухшар кьакьан дагьдин лекьерин,
Дуьнья гьейран авур арифдарвили;
Туьнт лезги кьуьл к1андай мелен, мехъерин,
 Къадим лезги халкьдин шагь я Шарвили!
 
Алупанда Лезгивилин т1вар хвейи,
Гьар миллетдихъ дуствилин рехъ - ц1ар хвейи, 
Прометея багъиш авур ц1ай хвейи,
Дуьнья гьейран авур пак уст1арвили;
Чи несилрин кьисмет хвейи, пай хвейи,
Къадим лезги халкьдин шагь я Шарвили!
 
Гъалибвилер къазанмишдай пайдах тир, 
Адалатлу гьар са карда уртах тир,
Чи садвилин, азадвилин даях тир,
Дуьнья гьейран авур машгьурдарвили;
Агъзур сара руьгьдиз мягькем, уях тир, 
Къадим лезги халкьдин шагь я Шарвили!
 
Ви рухваяр, ви лезги халкь - гьулдандин, 
Ирсаибар яз амазма Ватандин.
Баркалладиз лайихлу тир инсандин,
Дуьнья гьейран авур ухшардарвили;
Намус, гъейрат багьа тир гьар замандин, 
Къадим лезги халкьдин шагь я Шарвили!
 

ЯРАН ДИДЕЯР

Ирид жуьре жеда яран дидеяр,
Садбур жеда жакьвадайбур езнеяр.
Гьар са кардиз ягъиз чIуру тегьнеяр,
Агь, ви кIвале жедайди са къал жеда,
Ихьтин яран диде рикIе тIал жеда.
 
Садбур жеда къажгъан хьана ргадай,
Чан лагьайла цIегьрен цел хьиз дакIвадай.
Ам азраил ятIа, яраб, аквадай?
Езнедикай нек ацадай кал жеда,
Лугьур гафни жагъин тийиз лал жеда.
 
Садбур жеда, вирт къалуриз мецелай,
Езне кIан я лугьудайбур хцелай.
Са чIуру ван галукьайла, къецелай,
Куьн арада цивди ацIай хвал жеда,
Гьуьлуьн кьулал къурамат ви кIвал жеда.
 
Вири писбур жедачир а дидеяр,
Акьуллубур жеда авай бинеяр.
Япалайни ийин тийиз фитнеяр,
Эгер тариф авуртIа зал чIал жеда,
Амма адан чанда чухваз квал жеда.
 
Са бязибур иблисар хьиз хьрарик,
Къекъвез жеда къуьхуьнардай крарихъ,
КIекре хьтин къвез гьарагъиз варарихъ,
Адан гъиле я цаз жеда, тIвал жеда,
Жув нехирдиз ягъиз гьазур кал жеда.
 
Руш какада хвена кIанда къиб хьтин,
Вич къалурда чекмечидин риб хьтин.
Сив пад хайи кIвегьед кайи цIиб хьтин,
Ви кьецIил тир кIвачер адан цIал жеда,
Яран диде – кIан кIватнавай цал жеда.
 
Ирид лугьур жуьре пара яман я,
Яран диде лугьун гьайиф - душман я.
Ам гьалтайдан, дустар, эхирзаман я,
Ви кIвачерик квайди уьцIей кьвал жеда,
Хажалатар чIугваз вакай кьал жеда.
 

ИСПИК 

Кьилихъ дагълар: Шагьни, Шалбуз,
Китин дагъни хьанвач ялгъуз.
Гьар са кIвалах - виниз, агъуз,
Керчек чидай хуьр я Испик.
 
Са пад-«Арал», са пад-«Дугун»,
Им тушни квез Аллагьди гун?
Гьар акурдан рикIи чIугун,
Аламатдин сир я Испик.
 
Гуьрчег хуьрер мукьвал-мукьвал,
Вун шагь хьана, ала юкьвал.
Пак михьи тир ви гьар са кьвал,
На лугьуда, пIир я Испик.
 
Кагьрабаяр къугъваз хурал,
Гуьзелар я гьар са марал.
Мани лугьуз умун гарал,
Берекатдин цIир я Испик.
 
Къацу мехмер тамар авай,
Чар булахрин кIамар авай,
Шад мехъеррин чамар авай,
Муьгьуьббатдин къир я Испик.